Wir können auch anders – Maja Göpel #boekencast afl 126

boekencast Wir können auch anders
Wir können auch anders - Maja Göpel cover boek

Vandaag bespreken we het boek Wir können auch anders van Maja Göpel.

Ondertitel: Aufbruch in die Welt von morgen.

De Engelse versie van het boek We Can Do Better

https://en.wikipedia.org/wiki/Maja_G%C3%B6pel

Volg Göpel op LinkedIn https://de.linkedin.com/in/maja-g%C3%B6pel-817ba3299 – ze deelt regelmatig video’s van Tv opnames, ik vind dat ze ijzersterk is in het debat.

https://www.maja-goepel.de/

Video’s met Maja Göpel op YouTube

Maja Göpel is medeoprichter van Scientists4Future en oprichter van Mission Wertvoll. Ze is Political economist, sustainability scientist

Boeken van Maja Göpel:

Indeling van het boek:

Inleiding: Das grösste Abenteur der Menschheit

Unser Betriebssystem

Die Geschichte van Tanaland

Vernetztheit – Alles ist verbunden

Dynamik – Wie kleine Dinge gross werden

Bestimmung – Worum es eigentlich geht

Wie wird den Betrieb ändern

Was uns Monopoly über Spielregeln lehrt

Verantworden – Anders lernen

Vermögen – Anders wachsen

Vermitteln – Anders Technik einsetzen

Verhalten – Anders organiseren

Verständigen – Anders miteinander umgehen

Wer ist eigentlich wir?

Köpfe zusammenstecken

Held:innen

Du bist wichtig

Inleiding: Das grösste Abenteur der Menschheit

Er gebeurt veel in de wereld. Verandering is normaal en lastig. We staan voor een grote transformatie, en we kunnen dat.

Unser Betriebssystem

In haar boek verwijst ze Donella Meadows die veel heeft geschreven ove complexe systemen. (bekende boeken: The Limits to Growth and Thinking In Systems: A Primer)

Die Geschichte van Tanaland

Tanaland is een computer simulatie waarin we kunnen testen hoe mensen complexe problemen oplossen. Ingrijpen in het bestaande systeem heeft gevolgen die we niet overzien. De oplossing van vandaag is het probleem van morgen.

Komplexe systemen zijn overal. Ze vallen vaak pas op als ze niet goed meer functioneren, zoals AMOC.

Vaak wordt er (in de politiek) in systemen ingegrepen alsof het eenvoudige lineiare systemen zijn.

Vernetztheit – Alles ist verbunden

Dynamik – Wie kleine Dinge gross werden

Bestimmung – Worum es eigentlich geht

Wie wird den Betrieb ändern

Was uns Monopoly über Spielregeln lehrt

Verantworden – Anders lernen

Vermögen – Anders wachsen

Vermitteln – Anders Technik einsetzen

Verhalten – Anders organiseren

Een autovriendelijke of mensvriendelijke stad? Hoe richt je publieke ruimten in en wat zijn de gevolgen? Bossen voor houtproductie of bosgezondheid (kevers).

Wanneer wordt het voor organisaties belangrijk om voor zichzelf te werken, of gezamenlijk te ontwikkelen en de mensheid en maatschappij et ontwikkelen. 

Verständigen – Anders miteinander umgehen

Ze begint het hoofdstuk met berekeningen hoeveel energie (Gigajoul) we per jaar per mens gebruiken. Hoe dit is veranderd sinds de industualisatie en de afgelopen 40 jaar.  Julia Steinberger – Living well within limits project. Waarmee ze hebben uitgerekend hoeveel energie ieder mens ter beschikking heeft wanneer er 10 miljard mensen op de aarde leven (2050). Dan zouden we niet meer energie nodig hebben als begin 1960-er jaren. Met een mooie opsomming hoe zo’n leven er nu uit zou zijn (p246).

Een tweede voorbeeld hoe dit werkt met de kooldioxide uitstoot op de aarde. Hoe deze verdeeld is en wat de geschiedenis hiervan is. Opvallend is dat de bovenste 10% (771 miljoen mensen) 48% van alle uitstoot produceert ieder jaar.

Hoe is dit gekoppeld aan vrijheid. Persoonlijke vrijheid die we zo belangrijk vinden hangt samen met de relatie tot anderen. De afzet tegen een verbotsdiscussie is hierin onzin wanneer deze onze persoonlijke vrijheid zou aantasten. Het gaat over een mensheid en samenleving.

Een interessante schaal: dominatie of partnerschap, om mensen en maatshcapijen in te verdelen. (in tegenstelling tot arm/rjik, geloof, links/rechts)

Geeft ze een goed voorbeeld hoe dit ten tijde van de pandamie uitging van dominatie vanuit het Westen. Ze hadden de helft van de eerste productie gezekerd, terwijl het om 13% van de globale bevolking is.

Voorbeelden dat het ook anders kan met Wyss Akadmey for Nature en Architects for Future.

Wer ist eigentlich wir?

Köpfe zusammenstecken

Mensen worden geboren in de verwachting van cultuur. We leren van de ervaringen van anderen. Hierdoor kunnen wij de mensen van de toekomst ook een andere cultuur meegeven.

De vraag, Wat maakt ons menselijk? is hetzelfde als Wie willen we zijn? (de mensheid)

Held:innen

Zijn rijke mensen die geld geven helden? Het gaat er om dat de wereld veel meer helden nodig heeft, geen enkele die geld geven, maar een goed functionerende democratie.

Twee type helden: Helden der Verfassung – zij verdedigen het doel en Helden der Bewegung – hier gaat het meer om de bestemming, purpose. Deze twee type helden versterken elkaar.

Du bist wichtig

De uitdagingen zijn groot, de systemen complex, en toch, jij doet er toe. Hoofd, hand, hart.

Ze noemt hier de stoicijnen – Arete – deugd. Altijd de beste versie van de zelf laten zien.

Probeer altijd naar beste weten en geweten te handelen, om de beste mens te zijn, die we kunnen zijn.

Reflectievraag: Waar ben ik vandaag naartoe gegaan om dichter bij mijn doel te komen? 

Opvallende lessen uit het boek voor ons:

  • 00:00 intro – een eerste indruk van het boek
  • 02:50 De oplossingen van vandaag zijn de problemen van morgen.
  • 09:00 De indeling van het boek.
  • 10:35 Waarom lukt het ons niet om de motor te veranderen, terwijl we allemaal weten dat we deze moeten veranderen.
  • 11:45 Het experiment met Tanaland laat zien dat ingrijpen in een systeem resulteert in onverwachte veranderingen op termijn.
  • 15:10 Wanneer iets er uit ziet als een duivelssysteem, dat zit de duivel niet in de detail, maar in het systeem.
  • 18:30 Monopoly als leermiddel om te laten zien hoe het verschil tussen arm en rijk een zelfversterkend effect heeft.
  • 20:15 Er waren twee versies van het spel, de landlord game en de single tax versie.24
  • 21:20 Je moet met elkaar afspreken welk spel je speelt en welke spelregels je gebruikt.
  • 22:30 Als het doel dat we niet willen bereiken niet wordt bepaald, kunnen we onmogelijk dat doel bereiken.
  • 24:15 Mensen zijn bereid om offers op korte termijn te brengen voor een beter vooruitzicht op de lange termijn.
  • 25:15 Wil je eigenlijk wel groeien?
  • 27:50 De oplossing is eenvoudig: minder spullen kopen. De aarde heeft het nodig dat we minder consumeren.
  • 31:10 Het is eenvoudiger voor de mensen wanneer we de systemen anders inrichten, zoals kiezen voor een stad waarin bewoners en veilig bewegen centraal staat en niet om de auto (Parijs).
  • 34:35 Het Living well within limits project (Julia Steinberger) in dit boek is voor Erno interessant, want het is haalbaar, en voor Tom een verkeerd voorbeeld om mensen mee te krijgen.
  • 36:40 Hoe gaan we om met de collectieve middelen (de commons).
  • 40:00 Mensen worden geboren in de verwachting dat ze in een cultuur leven. We leren van de ervaringen van alle mensen voor ons, cultuur.
  • 41:25 Elke keer proberen de beste mens te zijn die we zouden kunnen zijn.
  • 42:25 De crisis van de geest en de ziel.
  • 45:50 Waar ben ik vandaag naartoe gegaan om dichter bij mijn doel te komen? – reflectievraag voor het einde van je dag.
  • 46:45 De filosofische vraag: wanneer is het genoeg?

Bronnen die we genoemd hebben

Luister naar deze aflevering

Beluister hier ons gesprek over het boek Wir können auch anders. We vinden het beiden een interessant en goed boek. Met goede voorbeelden hoe het anders kan.

In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld.

Video van deze aflevering

Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/F59V7ugNUDM

In deze aflevering bespreken we het boek Wir können auch anders. Het is geen boek met een stappenplan en acties die je zelf direct kunt ondernemen. Het boek heeft mogelijk wat veel technische details van het probleem, waardoor je het grote overzicht verliest. Dit maakt het lastiger om de meerderheid mee te krijgen. Het laatste deel maakt het weer klein, en tegelijk filosofisch. Hoe kun je de beste mens worden die je zou kunnen zijn.

Transcript

 Welkom in de nieuwe ondernemersboekcast aflevering 126. Het boek We kunnen ook anders van Maya Göppel , het is 300 pagina’s. Er is ook een Engelse versie kwam ik achter toen ik met mensen over dit boek ging praten. Ze zeiden, is er alleen in Duits? Nee, blijkbaar niet. Er is ook We can do better. De ondertitel is Aufbruch in die Welt von Morgen.

Ja Maya Goeppel, ik had het boek gekocht omdat ik hem heel graag wilde lezen. Jij had hem al, dus we hebben hem niet uitgegeven dit keer. Het is onze eigen inkoop. En ik heb echt wel bewondering voor j Maja Göpel, mevrouw Goeppel. Als ik het in het Duits zou zeggen. Professor, moet ik dat nou zeggen? Professor Maja Goeppel.

Ik volg haar op LinkedIn. En dus als je haar een beetje wil leren kennen, is dat een goede manier om haar wat dieper te leren kennen op LinkedIn volgen. Ze plaatst daar regelmatig video’s van waar zij in talkshows of wat dan ook is uitgenodigd en in gesprekken met, nou ja, alle handen wijze heren vaak.

En ik ben echt elke keer onder indruk van hoe sterk zij is in haar argumentatie in het pareren van dingen, in geschiedenis in de huidige staat van de economie van de wereldeconomie. Er zijn heel veel dingen die zij echt goed en duidelijk aanhaalt Dus ik ben echt onder indruk van haar. Dus ik ben positief over haar.

Voordat ik het boek ging leren, dan kocht ik het boek uiteraard ook. Dit is niet haar nieuwste boek overigens Haar nieuwste boek heet Werd, het is waarde, een kompas voor de toekomst. En het boek wat ze daarvoor schreef was Schöpfen und Erschöpfen en Pandemie und Klima. Haar vorige, denk ik, iets meer bekendere boek is Unsere Welt Neu Denken, een aanlading En die is ook in het Nederlands.

Die is uit 2020. Die is ook in het Nederlands. Dit boek is uit 2022. Ze is medeoprichter van Scientist for Future. Mission werkt voor… Ze is politiek-economist. En een sustainability-scientist staat in haar Wikipedia-pagina in het Engels. Ze heeft overigens geen Nederlandse Wikipedia. Dus je ziet, ze is in Nederland niet echt super bekend.

Tenminste, dat is in ieder geval het gevoel dat ik heb. Ja Ja. Ik vond het boek echt super interessant. Wat duidelijk is voor mij in het boek is dat ze veel waren hecht aan de inzichten van Donella Meadows over systeemdenken. Er gaat veel over systeemdenken in het boek over grote systemen over ingewikkelde systemen en waarbij dus ook op dit moment veel misgaat in de wereld over dat we ingrijpen in systemen terwijl we niet ingrijpen …over zien wat daar de gevolgen van zijn en pas laat achterkomen.

En zoals ze zo mooi beschrijft… …de oplossingen van vandaag zijn de problemen van morgen. Dat komt een paar keer terug. Maar Donelle wordt meerdere keren genoemd in het boek. Donelle is overigens ook niet meer onder ons. 2001 overleden. Maar ook haar boeken… …ze heeft een aantal, even kijken… …een tweet al heel bekende boeken die ze geschreven heeft.

The Limits to Growth and Thinking in Systems… Dus als je wat meer wilt weten over systeemdenken, dan zijn dat twee hele goede boeken om te lezen. Misschien moeten we daar nog eens even aandacht aan besteden, Tom. Ik kan niet meer zeggen over dit boek in het kort. Ik denk dat ze gewoon een hele logische inding heeft gekozen voor het boek.

En tegelijkertijd interessante voorbeelden heeft gekozen Ook interessante onderzoek heeft gekozen. Met name de hoofdstukken die in het deel zitten over dat we het anders kunnen organiseren. Een aantal heel bekende voorbeelden en een aantal minder bekende voorbeelden. Ja, ik heb al in de gesprekken de laatste tijd veel van haar voorbeelden die ze genoemd heeft gebruikt Om te laten zien, het kan ook echt anders.

We hoeven niet zo te blijven acteren op dit moment. Dus ik ben benieuwd wat jij ervan vindt dit keer. Nou, ik sluit me aan bij wat jij zegt. Zij is dus in de Duitse talkshow eigenlijk een van de stars of sterren. Nou kijk ik zelf geen tv. Maar ik zie dat ook op LinkedIn. Dus zij zit eigenlijk altijd… Zij zit permanent daar aan tafel.

Wordt ook uitgenodigd Omdat ze… Retorisch heel sterk is, op een hele goede inhoudelijke, denk ik ook zo’n sympathieke manier, die positie inneemt en communicatief zo sterk is dat ze in de masculine omgeving, waar mannen toch wel denken even uit te leggen hoe de wereld functioneert, zeer goed haar eigen positie kan uitleggen en dat kwalitatief eigenlijk meestal beter doet dan degene die tegenover haar zit.

Zo zou ik het willen zeggen, dus dat sluit eigenlijk aan op wat jij zegt. En wat ik jou ook nog wel wil zeggen is, wat je natuurlijk ziet is, en dat is natuurlijk vaak gewoon het grote probleem en zeker in, ik heb het al heel vaak gezegd in de geamerikaniseerde Nederlandse wereld om het maar even zo te noemen.

Nederland is natuurlijk heel goed in om zeer veel middelmatige Amerikaanse boeken zeer snel te vertalen Of gewoon in het Engels te lezen en dat leidt ertoe dat vaak boeken of ideeën of mensen in andere landen, en meestal is dat dan Frankrijk en Duitsland, want als dat Engeland komt dan landt het wel relatief snel bij ons in Nederland, dat dat dus heel lang duurt voordat die mensen eigenlijk bekend worden.

Ik heb natuurlijk al heel vaak Hartmoed Roza genoemd als voorbeeld. En dan verschijnen soms tien, twintig jaar later die boeken. En dan zegt iedereen, dat is wel een heel goed boek. En Maya Gubbel vind ik daar een heel goed voorbeeld van. Het is eigenlijk gewoon een boek wat… Nou, dan is het dus blijkbaar vertaald in het Engels.

Maar dat wordt gewoon dus niet opgepakt. En ja, dit zou typisch een boek zijn wat bijvoorbeeld ook ten haven heel goed zou kunnen oppakken. Wat ik wel nog wil zeggen is, en dat is iets wat toch wel vaak terugkomt is dat blijkbaar in Duitsland men minder moeite heeft met langere, dikkere boeken. Dus bijvoorbeeld als dit nou een Nederlands boek zou zijn, dan zou het half zo dik zijn.

En dan zou twee keer een boek verschijnen. Of men zou het gecomprimeerder… Doen. Dus misschien zit er toch wel iets meer nog van wetenschappelijke, intellectuele traditie in Duitsland. Ik zie dat bij Franse boeken soms ook. En wij zijn toch wel heel erg van de snelle, korte Amerikaanse versies. De hapklare brokken.

Dat is het tweede wat me opviel. Dus misschien, om even terug te keren tot Den Haven, als je zoiets uitgeeft, En je in Nederland daar succesvol mee wil zijn, dat je dan misschien toch heel erg moet kijken hoe je dat doet. Want als je dat exact één op één zou vertalen, dan vermoed ik dat mensen het te dik vinden.

Je hebt natuurlijk soms uitzonderingen zoals een alkebiades als roman van Ilja Pfeiffer enzo. Dus je hebt soms wel van die uitzonderingen waar dan in een keer hele dikke boeken waarvan je denkt van nou, dat woord gaat niks worden dan wel doorbreken. Maar dat zijn toch echt wel de hele grote uitzonderingen die de regel bevestigen.

Ja, wat mij hierbij ook opvalt, is dat we toch vaak op zoek zijn naar boeken die mooie hapklare brokken hebben met een soort stappenplan erin. Of dit moet je doen, dan komt alles goed. En ook dit boek is niet zo. Het is niet zo, aan het einde van het boek heb je, oh, ik moet dit doen en dan komt alles goed.

De enige belangrijke les die eruit voortkomt is, ja, jij doet het toe, je kunt het verschil maken, ga wat doen. Het is eigenlijk, dat was mijn conclusie, het is eigenlijk de enige belangrijke rest die eruit voortkomt. En voor de rest is het gewoon heel veel achtergrond en wetenschappelijke informatie over hoe dingen gebeurd zijn, hoe dingen gebeuren en waarom dat gebeurt En gelukkig vinden wij het tweede dan heel interessant.

Ja, alleen de vraag blijft natuurlijk, en dat is heel legitiem. Als je natuurlijk een groot publiek wilt bereiken En ook wilt bereiken dat mensen ergens mee aan de slag gaan. Ja, dan zul je een soort balans moeten vinden. Ik bedoel, we hebben het vaak over mensen als Simon Sinek gehad. Simon Sinek heeft eigenlijk nog nooit iets zelf bedacht…

Maar zijn grote waarde die hij natuurlijk heeft, is dat hij heel goed in staat is geweest om ideeën van andere mensen heel erg toegankelijk te maken voor een heel groot publiek. En dat is natuurlijk ook een kunst. En ik denk dat je beide nodig hebt. Exact. Ik denk niet, dat is wat ik eigenlijk probeer te zeggen, ik denk niet dat het zinvol is om mensen als mij een kuppel zeg maar in te binden en te zeggen we moeten het in een hapklaar boek gaan proppen, dat het toegankelijk wordt, maar je hebt gewoon beide nodig.

Je hebt dit soort boeken nodig en tegelijkertijd boeken nodig die je stappenoplossingen geeft en voor ons als lezer is het dan belangrijk dat je in principe dus beide boeken Soorten leest Dat je aan de ene kant dingen, en in jouw geval zou ik nog zeggen, je kan ook zeggen, ik neem ook nog fictieboeken mee, maar je leest meerdere soorten boeken zodat je een bredere achtergrond krijgt en niet alleen maar elke keer weer een boek hebt, maar oh ja, volg deze tien stappen en daarna wordt alles beter.

Oké het boek is opgedeeld in drie delen. Ik moet wel zeggen, het boek is in Duits en ik heb ook de titels in Duits opgegeven, dus ik zal misschien ook niet elke keer de Nederlandse vertaling zo snel weten, maar dat weet jij beter. Het eerste is ons bedrijfssysteem, dus wat is ons bedrijfssysteem onze motor?

Het tweede is, hoe veranderen dat systeem? En het derde is, wie zijn wij eigenlijk? Ik vond dat heel bijzonder, die vraag. Wie is eigenlijk wij? Het is niet eigenlijk wie zijn wij, maar het is eigenlijk wie is eigenlijk wij? Ik vond dat een super interessante vraag. Daar komen we straks op terug. Eerst hebben we de inleiding, dat is eigenlijk niet zo’n heel groot hoofdstuk Tenminste, ik vond het niet zo groot en het is de korte analyse die ik heb opgeschreven.

Er gebeurt heel veel in de wereld. Verandering is normaal lastig. We staan voor een grote transformatie en we kunnen het. Dat was een beetje wat ik als samenvatting had gemaakt van deze inleiding. Had jij daar nog een andere visie op? Nee, ik vind dat wel goed. Ik denk ook dat het zinvol is, zoals jij die indeling ook net beschrijft, in ieder geval voldoende tijd te hebben ook voor het laatste gedeelte, omdat juist mensen die met deze thematiek vertrouwd zijn, dus als het om duurzame transformatie of transformatie naar meer duurzaamheid, sustainability enzo, daar wel meer over hebben gelezen, dan merk je natuurlijk in dit soort boeken dat bepaalde voorbeelden steeds opnieuw terugkomen Dus ik denk dat we daar relatief snel door moeten lopen en moeten zeggen, oké wat is nou eigenlijk nieuw Ik vind het wel interessant om bij zo’n spel als Monopoly of Monopoly stil te blijven staan en zo, omdat het echt wel een leuk voorbeeld is.

Maar bijvoorbeeld dingen als, hoe gaat Hildelgo Parijs veranderen en zo, dat zijn van die voorbeelden die zo vaak terugkomen en we inmiddels ook allemaal wel kennen. Ik denk, natuurlijk heeft dat dan een functie in dat boek et cetera, maar het interessante is natuurlijk uiteindelijk van, ja, waarom lukt ons dat nou niet de motor te veranderen terwijl we eigenlijk allemaal weten dat we de motor moeten veranderen En dat is natuurlijk eigenlijk het allerlaatste gedeelte van het hoofdstuk en daar wilde ik eigenlijk al even…

Ik heb dat ook net deze week gedeeld. Ik weet niet of je hem kent Matthijs Schouten… die ook die voordracht heeft gehouden op Springtij, bioloog… die heel erg inzoomt op in welke crisis zitten we nou eigenlijk. En hij zegt van ja, we hebben een ecologische crisis, biodiversiteit, et cetera. Maar hij zegt van ja, we hebben eigenlijk een crisis van de geest en de ziel.

Het is dat hele idee van dat de mens eigenlijk maar gewoon… Boven de natuur staat… en eigenlijk maar die wereld kan uitputten… dat is natuurlijk eigenlijk… de crux… En het grote probleem Dus dat beschrijven wat allemaal fout is. En wat we eigenlijk allemaal zouden moeten doen. Dat weet iedereen. Of je nou voor of tegenstander bent van wat dan ook.

Of nou CO2 uitstoot is of wat dan ook. Dus alleen de vraag is. Waarom krijgen we de boel niet in beweging? En dat is natuurlijk het laatste gedeelte van het boek. Had ik zelf nog wel… Wat ik leuk vond was hoe ze opent met die gezichten van Tana Land. Waarin het gaat over studenten die een opdracht krijgen om in te grijpen.

Of eigenlijk moet ik zeggen een gemeenschap in Afrika. Waar een rivier doorheen gaat waar verschillende volken wonen Om dat beter te maken. En dat zijn twaalf studenten die daarin gaan. En uiteindelijk begrijp dat het niet een werkelijkheid is. Maar dat het een simulatie is. En… Wat heel logisch is als je het leest en achteraf ziet, maar vooraf misschien niet in de gaten hebt Op het moment dat je dus zegt ik heb hier een gemeenschap en gaan kinderen dood aan ondervoeding.

Dus daar gaan we iets aan doen. We gaan iets doen aan die kindersterfte. Dat is een heel ernstig probleem in dit land. En dan zie je dat …het ingrepen in eigenlijk één van die facetten van het hele complexe systeem… …hele andere effecten krijgt. Op een bepaald moment komt de hoofdbevolking… …en sterven weer meer mensen dan daarvoor zo was…

…omdat er dus een tekort is aan voedsel. Ja, en ben je eigenlijk verder weg van waar je was, voordat je ingreep. En je ziet dat dan studenten steeds meer gaan ingrijpen met eigenlijk steeds minder kennis en inzicht en maar gewoon wat doen om de boel te proberen te redden. Er ontstaat brand, dan gaan we dit even doen.

Dus het fixen van problemen en dat is denk ik waarom het even wilde vertellen Zeggen want dat is natuurlijk wat we heel erg horen in de politiek op dit moment ook in de naam van de populisten is het fixen van problemen het snel fixen van problemen maar die problemen die zij schetsen lijken heel erg los te staan van de rest van alles maar dat is natuurlijk niet zo en dat is waar dit verhaal van Tameland over gaat het zijn allemaal complexe systemen die zijn overal en ze vallen eigenlijk niet op totdat ze niet meer goed functioneren En om één voorbeeld te geven wat niet in het boek staat, is ook een wetenschapper die heeft het over de AMOC.

Dat is de stroming in de oceaan die ervoor zorgt dat het koud water van de Pool, van de Noordpool naar het zuiden gaat, maar uiteindelijk dus het warm water daardoor gepusht wordt omhoog langs Europa. En dat bepaalt het klimaat hier. Maar die AMOC die dreigt stil te vallen. En als die werkelijk stilvalt…

Dan zitten we in een ijstijd. Dus we maken op dit moment druk over dat het steeds warmer wordt, maar we kunnen maar zo in een ijstijd uitkomen, in een korte ijstijd. Dat is zo’n complex systeem. We kunnen niet maar zo die oceaan weer op gang brengen en die motor weer laten draaien. Dat is heel ingewikkeld.

Maar we zien het pas op het moment dat wetenschappers dit heel lang traceren en in de gaten krijgen, hé frek die stroming gaat steeds langzamer en wat zal er gebeuren als die stilvalt? Maar even iets repareren dat gaat dus gewoon helemaal niet. Maar dat is wel wat ons wat voorgeschoteld door veel politici.

We lossen even het probleem op en we doen dat en dan is het klaar En dat is dus eigenlijk nooit zo. Dus dat vind ik eigenlijk belangrijk om te zien. En daarom ook wat ik toen straks zei van Donella Meadows. Ja, het begrijpen van complexe systemen Dat is denk ik, niet eens zozeer dat je complexe systemen begrijpt.

Maar begrijpen dat er heel veel complexe systemen zijn. En dat je niet eenvoudig kunt ingrijpen. Omdat het weer allemaal andere effecten heeft. Ik denk dat dat een heel belangrijk inzicht is in het eerste deel van dat boek. Ja, wat ik wel aardig vind is… Zij vat op bladzijde 55, in de laatste zin, moet ik even zeggen, op elke hoofdstuk staat eigenlijk een hele korte samenvatting cursief gedrukt.

En dan speelt zij met taal en ze zegt ik zeg het even in het Duits en dan in het Nederlands. Wenn etwas aussieht wie ein Teufelskreis, dan steckt der Teufel manchmal nicht im Detail, sondern im Kreis. Dus dat zeggen we natuurlijk in het Nederlands ook, dat je… Dat je dan zegt van ja, dat is het detail. Dat is de duivel zit in het detail.

Nee, de duivel zit in de cirkel zelf. En dat is wat we vaak zeggen met uitzoomen. En wat ik nog steeds een heel makkelijk simpel voorbeeld vind is en dat is eigenlijk overal hetzelfde belastingwetgeving. Dat er elke keer weer een nieuwe maatregel opgestapeld wordt. Terwijl je eigenlijk natuurlijk elke keer bij dat soort thema’s moet uitzoomen.

En moet zeggen van ja, wat is de insteek wat is het doel van iets? Heb je bijvoorbeeld, wil je inkomen hoger belasten of wil je vermogen hoger belasten en dan wil je eigenlijk op een witte bladzijde papier, maar dat je die principes of die uitgangspunten gedefineerd hebt, dan ga je aan de slag Dan probeer zo simpel mogelijk de essentie weer te geven…

en dan ga je dat vergelijken met hoe iets nu is. En dan zou je eigenlijk die transitieperiode van dat nieuwe, simpele systeem… daar zou je die transformatie naartoe moeten maken. Maar niet iets repareren wat helemaal geen goed uitgangspunt heeft. Nou, als je dan kijkt van waar willen we eigenlijk met de wereld naartoe…

dan kun je natuurlijk elke keer je verliezen in hele technische details… En dat kan wetenschappelijk zijn, dat kan biologie zijn, wat dan ook. Maar de vraag is natuurlijk uiteindelijk als je uitzoomt… en dat zegt ze in dat eerste hoofdstuk, het is allemaal zo complex… en hangt allemaal zo met elkaar samen en daar zit zo’n interne dynamiek in…

dat het gewoon heel erg lastig is. En dat zie je bij economische groei natuurlijk ook. Als alles baseert op steeds maar groei… Ja, dan wordt het lastig omdat namelijk bij alles wat je wilt discussiëren, het argument is ja nee, maar we hebben die economische groei nodig. Terwijl je weet dat vanuit de beperkte bodemschatten die je hebt, dat het verkeerde uitgangspunt is.

En dat legt zij vast Vind ik heel goed uit. En dan in dat tweede gedeelte zegt ze hoe kun je dat dan eigenlijk veranderen? En dan noemen ze allerlei verschillende criteria. Alleen die complexiteit van het bestaande systeem is zo groot dat eigenlijk de conclusie is dat je dat binnen het bestaande systeem helemaal niet kunt veranderen voor wat je eigenlijk zou moeten veranderen.

Wil je nog meer zeggen over deel 1 überhaupt? Wat mij betreft hoeft dat niet. Ze noemen natuurlijk allerlei dingen als dat je bijvoorbeeld een tipping point hebt, et cetera. Maar dat zijn voor mij weer van die typische dingen waar je dus heel erg gaat verliezen in technische details. En dan kun je zeggen van oké dat heeft een zelfversterkend effect.

En als bijvoorbeeld permafrost als dat ontdooit en er minder reflectie is van de ijslaag dan gaat het nog sneller, et cetera. Maar dat is nou juist wat… Wat vind ik heel erg afleid van wat je eigenlijk met z’n allen zou willen bereiken. Omdat anders wordt de discussie van ja, hoe snel gaat het? En gaat het toch sneller dan verwacht, et cetera.

En dan zegt de een nee, het gaat langzaam maar. Nee, je uitzoomen en zeggen wat willen we eigenlijk? Of wat is de verhouding tussen mens en natuur? En dus ik zou zeggen laten we naar het tweede gedeelte gaan. Hoewel ik dat ook nog relatief technisch vind. En misschien ook gewoon beginnen met… Ik vond dat voorbeeld dat ze met Monopoly of Monopoly begint Vond ik bijvoorbeeld wel grappig.

Maar begin maar. Nou, wat ze uitlegt misschien, ik heb het als een ander boek ook een keer gezien, dat ze uitlegt dat dat spel Monopoly eigenlijk ontstaan is door iemand die wilde uitleggen hoe het verschil tussen arm en rijk eigenlijk een zelfversterkend effect heeft. En dat is natuurlijk wel heel leuk.

Het droevige natuurlijk is dat het spel heel succesvol werd. Niet door degene die dat heeft uitgevonden. Maar dat het spel wel laat zien dat dat zelfversterkende effect. En we hebben natuurlijk veel over ongelijkheid ook gehad. Dat dat zelfversterkende effect steeds sterker wordt. En dat je dus weer terug moet.

En moet definiëren Wat zijn dan eigenlijk de spelregels Dus het voorbeeld wat ik net noemde, wil je vermogen sterker belasten of wil je werken en inkomen sterker belasten? Dat zijn de spelregels die je als samenleving met elkaar defineert. Dus ja, ik vond het een leuk voorbeeld. Ja, waarbij ze uiteindelijk natuurlijk dat monopoliespel ook nog wat hebben aangepast, zodat het nog scherper werd.

En eigenlijk wat je daarmee ziet… Is dat het spel meer de werkelijkheid benadert dan je ooit had kunnen vermoeden. Dat hoe mensen die veel geld hebben zich gaan gedragen. En denken wat ze doen. Dat dat het resultaat is van hun eigen inzichten. Hard werken. We hebben het al vaak over gehad. Met Zendel en zo bijvoorbeeld.

Dus… Als degene die het monopoliespel een bepaald moment aan de winnende hand komt, dan is het ook eigenlijk heel logisch dat er niemand anders overblijft Er blijft maar één winnaar over en dat is de persoon die alle straat heeft en het meeste geld heeft. Dat is geen ontkomen aan. En die persoon denkt ook nog, ik heb dit bereikt met strategie.

Ik heb hier goed gespeeld maar dat is betalen onzin. Nou, wat ik nog wel leuk vind en wat misschien nog wel belangrijk is om het toe te voegen is dat diegene die Elizabeth Maggie heet die vrouw die dat spel uitgevonden heeft, die heeft dus twee versies gemaakt. Dus die heeft een, ik zou zeggen, het spel gemaakt waar degene die veel vermogen heeft steeds rijker wordt.

Dus ze noemt dat dan de Landlord Game, degene die het speelt De huizen heeft en verhuurt en dan heeft ze een andere variant gemaakt, 110 de single tax variant en daar in dat spel, dat is hetzelfde spel maar met andere spelregels en daar heb je een andere uitkomst En dat is natuurlijk in principe exact wat we in de maatschappij ook zien.

Dus als we bijvoorbeeld naar het Amerikaanse kapitalisme en het multi-stakeholder of het Rijnlandse model tegenover elkaar zetten of het Noord-Europese model, dan zie je ook dat je afhankelijk van verschillende spelregels andere uitkomsten naar de hand krijgt Dus de vraag is, en daarom begint ze dat tweede gedeelte ook met dat monopolie en met die twee varianten Uiteindelijk zegt ze, je zult met elkaar moeten definiëren welk spel je eigenlijk speelt en welke speelregels je met elkaar afspreekt.

En dat is natuurlijk exact de crux Je zult met elkaar moeten spreken en dat geldt niet alleen maar voor duurzaamheid, maar ook voor andere thema’s. Welk spel willen we eigenlijk met elkaar spelen? Het kan ook onderwijs zijn. Willen een elitair onderwijssysteem hebben of willen we onderwijs hebben wat zo toegankelijk mogelijk is?

Vinden we het belangrijk dat de gezondheidszorg toegankelijk is en onafhankelijk van inkomen of vermogen iedereen zo goed mogelijke zorg krijgt? Of vinden we juist dat dat meer iets is waar mensen dan zelf… Meer verantwoordelijkheid voor moeten dragen. Dus dat zijn de spelregels die je met elkaar… het spel definieer je…

en de bijbehorende spelregels definieer je… in de maatschappij. Dat vind ik een heel sterk voorbeeld. En ook een heel interessant… visueel voorbeeld, omdat iedereen… dat spel Monopoly natuurlijk heel goed kent. Nu gaat het tweede hoofdstuk… in het deel gaat over… leren, over… anders leren. Wat is jouw… visie op dit hoofdstuk?

Nou… Dan moet ik even kijken ik heb opgeschreven 142 dat is in principe weer de samenvatting aan het eind van het hoofdstuk en dan schrijft ze we hebben dat stil niet klaarvest gelegd was weer eigenlijk een randje omhoog dan kan dat systeem onmogelijk dat gewenste ergevenis ervoor brengen dat is precies wat we net hebben gezegd je zult in eerste instantie een discussie moeten voeren en dan ben je natuurlijk uiteindelijk ook weer bij burgerberaad wat willen wij met z’n allen eigenlijk En in plaats van polarisatie zul je naar elkaar toe moeten ontwikkelen.

En moeten zeggen, oké wat willen we voor ons, voor onze kinderen, voor de volgende generatie? Zullen we het bijvoorbeeld verder vernietigen? Of willen we een duurzame toekomst voor onze kinderen genereren? En zolang die discussie niet afgesloten is, en het onduidelijk is wat je eigenlijk wilt. Dus wat zij zegt, als het doel niet duidelijk is vastgelegd, dan is het logisch…

Dat na de hand de uitkomst ook niet klopt. En dat zegt ze in de allerlaatste zin. We willen mogelijk veel mensen en mogelijk een woon aan een wensenswerte toekomst te bestelden. We moeten met het stil van beelden, wetenschap voorzien en leren een update aan het zien. Dat klopt. Je zult opnieuw daarover na moeten denken.

Ja, en het gaat dus ook heel bewust over beelddoen. We hebben het ook al een keer over gehad Het gaat niet over onderwijs maar het gaat over ontwikkeling van de mens. Dat had ik ook altijd een stukje onderstreept voor mezelf Dat is beelddoen, dat dat echt wel de gedachtgang zou over praten. Ja, eigenlijk dat volgende hoofdstuk, dus anders wachsen.

Wat mij betreft hoef dat niet echt te bespreken, want het is eigenlijk een hele bekende kost… Het gaat over de groei van bedrijven organisaties hoe dat allemaal loopt en economisch en de limits to growth. Het zit er allemaal in, maar het is heel veel bekende stof die wij al vaker besproken hebben wat mij betreft Of heb jij nog iets waarvan je zegt, nou dat was wel echt heel bijzonder?

Wat mij betreft is het weer de laatste zin op bladzijde 177. Het is eigenlijk de afweging tussen korte termijn en lange termijn. Ik noemde net al even het burgerberaad. Mensen zijn bereid voor het lange termijn doel best op korte termijn te …offers te brengen. Offers tussen aanhalingstekens. Dus mensen zijn best bereid…

…bijvoorbeeld meer belasting te betalen… …als duidelijk is waar dat voor is. En je dat samen met elkaar hebt afgesproken Mensen zijn best bereid… … hun CO2-uitstoot terug te brengen… …of meer te betalen voor… I don’t know, reizen, vliegen mobiliteit, et cetera. Alleen je zult duidelijkheid moeten hebben over je lange termijndoelen ten opzichte van je korte termijn.

Als je ondernemers coacht, dan kan het best zijn dat je op korte termijn je winst maximeert als je meer richting kwartaalsfocus gaat. Maar als je op lange termijn bijvoorbeeld onafhankelijker wil zijn of een grotere kans wilt hebben dat je een volgende recessie doorkomt, dan heb je een andere focus. En dat heb je natuurlijk als maatschappij ook.

Dus wat dat betreft is natuurlijk dat hele idee over groeien. De vraag is, ik denk dat je zelfs nog verder moet gaan, de vraag is wil je überhaupt groeien? Of is het gekken niet dat wij denken dat iets alleen maar stabiel is als het alleen maar meer kan worden? Wat we natuurlijk ook wel in andere boeken opgevend hebben gezegd.

Dus blijkbaar hebben we alleen maar stabiliteit als we steeds maar doorgaan. Het is een beetje als kinderen, kleine kinderen die niet stil kunnen staan. Die lopen dan en dan zie je zo’n heel klein kind omvallen. Want in de rustpositie is het niet stabiel En ik denk dat dat het probleem is wat we als maatschappij hebben, dat we lopen alleen maar door en zijn op zich helemaal niet stabiel Of dat nou ons pensioensysteem is of andere dingen, het is allemaal gebaseerd op het moet meer worden.

En dat is natuurlijk tegenstrijdig met onze duurzaamheidstoestemming. Het volgende hoofdstuk gaat over anders techniek aanzetten. Dus de techniek anders gebruiken. Hier gaat het over Facebook. Hoe in Facebook eigenlijk mensen eenvoudig tegen elkaar worden opgezet. Hoe polariserend het werkt Hoe meer kijkers, meer lezers je krijgt En hoe meer je dus kunt verkopen.

Aan advertentieruimte, maar ook over de bundeling van kracht van dit soort bedrijven… die zo machtig worden omdat zij andere partijen opkopen, steeds groter worden. Dit vind ik wel weer een beetje een hoofdstuk waar we best wel veel van besproken hebben al… Wat ze zegt is, 208 is weer in systeem die schuin gedrukte samenvatting, dat is de val van het systeem zoals ze dat telkens noemt, je hebt het systeem aan zich en dit is de mogelijke problemen van het systeem.

En dit gaat over concurrentie en escalatie. Dus een gezond en agile systeem bestaat uit een veelvoud van deelsystemen die allemaal diverse oplossingen hebben. En wat je dus ziet in dit soort grote… Groot systeem is dat dat dus steeds meer wegvalt. En er steeds meer concentratie optreedt. En dus steeds minder andere oplossingen zijn…

die ernaast kunnen ontstaan of die het systeem in totaal helpen Het is steeds meer een concentratie… waardoor ook steeds minder innovatie plaatsvindt. Dus eigenlijk zorgt deze vergroten van… Concurrentiekracht ervoor dat ja eigenlijk de innovatie afneemt en daarmee ook de concurrentiekracht steeds verder afneemt en steeds meer macht en daardoor steeds hogere prijs kunnen vragen Wat ik interessant vond in dat hoofdstuk is dat ik, ik heb daar bladzijde 195 opgeschreven.

Ik had het, ja, ik denk van nou, wat mij betreft was dat de conclusie geweest van het hoofdstuk. Ze schrijft er is een veel makkelijker oplossing. Ik vertaal het meteen. Ze citeert een Amerikaanse columniste, Amanda Mull, die ze gewoon zei, Hurt auf zu shoppen. Amerika brouwt als je weniger ploenen koopt. Dus gewoon minder rotzooi kopen.

Dus al die shit die we niet nodig hebben, gewoon ophouden. Dus gewoon minder. Dat is wat dat betreft eigenlijk elke keer de meest makkelijkste oplossing. Als we nou gewoon onze consumptie minderen… en een hele hoop dingen gewoon niet doen… en er dan achter komen dat dat net zoveel tevredenheid creëert…

Dan zouden we al een stuk verder zijn dus eigenlijk zijn we nog steeds gevangen weer in dat verkeerde idee we kunnen een hele hoop rotzooi die niet duurzaam is dat kan van alles en nog wat zijn kunnen we steeds efficiënter doen met energie die uit zonnepanelen komt maar je kunt ook gewoon zeggen, nee koop het niet meer Ik koop het niet meer.

Ja, ik ben het met je eens. En het is rete moeilijk Je kan het heel makkelijk zeggen. Je kan zeggen, oké ik ga de wilskracht opbrengen om het niet meer te doen. Maar als mens ben je onderdeel van een gemeenschap Je bent onderdeel van een systeem. Dus je wordt allereerst overdonderd met marketing. Dus de verleiding is voor veel mensen regelmatig veel te groot…

om niet iets te doen of iets te kopen. Ze gaan niet alleen verkopen, ze gaan ook wat dingen doen. Dus als je op Facebook verblijft, om niet nog een keer… Het screen omhoog te tillen en de volgende richter te lezen. Of nou LinkedIn of Facebook of maakt eigenlijk helemaal niet uit… welk kanaal je hebt, of YouTube waar ik zelf last van heb.

Maar of je krijgt de hele tijd marketing voor je te zien… dat nu als je nu deze oplossing gebruikt in je keuken… dat het veel makkelijker wordt, dat je veel makkelijker kunt koken… en dat alles sneller gaat daardoor. Nou ja kijk nu maar eens over hoe overweldigend wij worden met… AI. Het is als mens op dit moment bijna onmogelijk om nog te ontkomen aan AI.

Terwijl we weten met elkaar dat AI heel veel energie vreet. En het enige waarop we zeggen dat het nodig is, is omdat we daardoor als maatschappij efficiënter worden. Tenminste, dat is in ieder geval het geloof wat we hebben. En waarbij we dus misschien niet inzien hoe het systeem werkelijk in elkaar zit.

Onder andere dat deze technologiebedrijven hier een belang bij hebben om deze AI te promoten Om dit …overal in te krijgen, want ze hebben het gebouwd Er zitten ondertussen miljarden… …miljarden investeringen… …in het ontwikkelen van AI wereldwijd. Dus die bedrijven willen… …dat het slaagt. En ze doen er…

…alles aan om het te slagen, want als je nu… …je mail opent, het maakt eigenlijk bijna niet meer uit… …welk mailprogramma je hebt, er zit AI in. Als je nu… Zoom werkt wij werken op dit moment met Zoom, er zit AI in. Als je in je agenda zit, er zit AI in. Overal zit AI in, het wordt ook telkens gepusht Als je met WhatsApp werkt en je bent niet naar Signal overgegaan, je werkt nog steeds met WhatsApp, dan zie je nu standaard zit het logo van het AI deel van Facebook erin.

Met, sorry, wat moet ik zeggen? Het is wilskracht maar oh mijn god, wat is het moeilijk om dit te organiseren om hier onderuit te komen. Het lijkt simpel maar het is wel een keuze die je niet echt in je eentje kunt maken. Het is een keuze waar we ook samen moeten werken. Dus ik vind, ja, dit klopt en het is echt helemaal niet zo eenvoudig.

Dus je kunt niet alleen maar jezelf de kop geven als het lukt. Het is ook het geheel we in zitten. Ja, nee, dat klopt En dit slaat denk ik mooi aan bij de volgende twee hoofdstukken Anders organiseren en anders met elkaar omgaan Dat anders organiseren daar noemt zij onder wat je dan zei die 15-minuten-stad zit daarin, van Parijs.

En als je dan praat over wilskracht, en daarom zeg ik, sluit ze maar aan, dus de wilskracht om iets te doen, dat je zegt ik ga geen troep meer kopen, of de wilskracht, bijvoorbeeld, ik zeg, ik ga… Wel op de fiets naar mijn werk als de enige want de rest van de mensen staan allemaal met hun auto in de file of met het openbaar vervoer bijvoorbeeld dat is één ding, maar het tweede ding is je kan als samenleving of als Burgemeester of als stadsbestuurder zeggen nee wij gaan onze stad anders inrichten wij gaan ervoor zorgen dat onze stad mensvriendelijk wordt in plaats van autovriendelijk want dan wordt het voor de meeste mensen een stuk eenvoudiger om deze manier van vervoer te kiezen om met openbaar vervoer te gaan omdat die toegankelijk is omdat het dicht bij een station is of de fiets te pakken omdat het veilig is om de kinderen met de fiets naar school te brengen omdat die straten allemaal vrij zijn van auto’s Want als de hele straat vol staat met auto’s ja dan is het helemaal niet zo veilig om met je kind op de fiets naar school te gaan.

En wordt het dus logisch dat je met je kind met de auto naar school brengt. Of bijvoorbeeld omdat dat dan weg is naar je werk, dat je dan even je kind afzet en doorrijdt. Het is ook een inrichting en daarom zei ik dit past zo goed bij elkaar en dat schuilt ook met het anders met elkaar omgaan. Dat eigenlijk hetzelfde.

En in dit hoofdstuk heeft ze over die stad, maar ook over hoe bossen in Duitsland, ook in Nederland voor duidelijkheid, worden gekweekt op houtproductie Waardoor je echt allemaal van die stammen krijgt die alleen maar omhoog schieten, waar bijna geen tak aan zitten. Hele mooie ronde stammen. Een paar jaar terug zijn we in het Zwarte Woud geweest.

Het was één groot dood bos. Met allemaal dennenbomen die kaal waren. Maar dus die keven. Dat verhaal beschrijft ze hier ook waar dat vandaan komt. Waar leg je hier de oorsprong vandaan. Dus we kunnen dit anders organiseren. Wil je een bos wat gezond is voor het bos. Daarmee voor de dieren en voor mensen.

Of wil je een bos wat werkt aan houtproductie. Wil je een stad wat zich richt op de bewoners van de stad. Of wil je een stad waarin het doorstroom van auto’s zo snel mogelijk is. Dat zijn dingen die kun je gezamenlijk beslissen en organiseren. Dit hoofdstuk anders met elkaar omgaan. Sluit aan wat je aan het begin hebt gezegd.

En ik was hier echt wel van onder indruk van wat ze hier vertelt over hoeveel energie wij gebruiken. Dit host begint met de berekening hoeveel energie, en de energie in dit geval gaat over gigajoule, dus dat is de werkelijke eenheid van energie, maar daar zit alles in. Dus als we eten dat is energie. Als we een lamp aan doen, dat energie.

Als we koken, dat is energie. En dus moet je je voorstellen dat hoe wij in het begin leefden, dat is een aantal gigajoule wat we dan verbruikten. Nou, sinds… De industrialisatie is natuurlijk enorm veranderd maar sinds de afgelopen 40 jaar is dat nog harder gegroeid. Dus we hebben nu als mens op deze planeet gemiddeld 80 gigajoule per jaar nodig aan energie.

Nou dat zegt helemaal niks, dat is niet zo belangrijk, maar het gaat er meer over in vergelijking met wat dat allemaal inhoudt voor de rest van de wereld. Want de Amerikanen de Canadezen gebruiken bijvoorbeeld vier keer zoveel als die 80. Mensen in Afrika en India hebben minder in de tachtig en dan is er dus Julia Steinberger die ze noemt met haar Living Well Within Limits project en dat is een super interessant project, je kunt op de website opzoeken, waar ze hebben uitgerekend hoeveel energie eigenlijk een mens heeft als we met 10 miljard mensen op de planeet zouden zijn.

10 miljard voor de duidelijkheid dat is het aantal mensen wat zich waarschijnlijk op 2050 op de planeet begeeft op de planeet aarde en daarna gaat het ook langzaam naar beneden. En het bijzondere is, ze hebben uitgerekend dat we dus eigenlijk evenveel energie nodig hebben als begin jaren 60 in het westen En dus zou je kunnen zeggen, het is gewoon mogelijk, dit kan gewoon.

Dat was mijn eerste conclusie het is gewoon mogelijk. En op pagina 246 beschrijft ze dan… Wat dat dan betekent voor ons als mens? Noem wat voorbeelden. Bijvoorbeeld, ieder mens heeft 5 x 10, dus 1 x 5, kwadraat vierkante meter wonen op vlakte. Dus als je met een gezin bent met 4, dan heb je dus 60 vierkante kwadraat meter.

Meer niet, that’s it. Nou, dat is voor veel mensen onbegrijpelijk, dat dat zou moeten kunnen. Dagelijks kun je 50 liter water gebruiken Nou, we gebruiken op dit moment veel meer water, vleesconsumptie. Eén mobiele telefoon per persoon, that’s it. En één laptop per huishouden. Niet tien computers per huishouden, één laptop per huishouden.

Vier kilo nieuwe kleding per jaar. Ja, maar dat is nou precies wat ik aan het begin van het boek zei Dat is te technisch ja. Nee, maar dat is ook, als je mensen mee wil krijgen, dan is dit contraproductief. Nou, ik vond het zinvol en ik dacht van, ja, dit is onhaalbaar. Het is te doen Ja dat begrijp ik wel, alleen jij zit in de niche van de niche.

Dus als jij tegen een gemiddeld huishouden zegt dat je met één computer in de huishouden mag zijn… Terwijl bijvoorbeeld, ik zou maar zeggen, een stel beide werkt Of ook kinderen tegenwoordig ook voor de school op moeten zitten, et cetera. Kun je natuurlijk argumenteren dat je het allemaal qua tijd moet indelen, et cetera.

En hoeveel je mag wassen en weet ik veel wat allemaal. Dan zegt de overgrote meerderheid, ja maar dat kan helemaal niet. Dus… Dus ik denk juist dat je veel meer moet kijken wat kan wel. En dan is eigenlijk dit hoofdstuk, eigenlijk gaat het over de commons over de collectieve goederen. En ik denk dat iedereen begrijpt dat, we hebben het al honderd keer genoemd of het nou het openbaar vervoer is.

Wil je de Nederlandse spoorwegen meten aan winst? Of wil je het meten aan hoeveel mensen er vervoerd worden tegen welke CO2-uitstoot? Dan weet je, oké als je zou zeggen, zullen we de NS weer nationaliseren en niet het winstoogmerk als uitgangspunt hebben, maar hoeveel mensen vervoeren we, hoeveel vertraging is er, hoeveel mensen krijgen we uit de auto?

In het openbaar vervoer Dan zullen mensen zeggen. Ik ben best wel bereid. In plaats van met de auto. Met de trein te gaan. Maar dan moet wel de NS ervoor zorgen. Dat ik een zitplek heb. En dat ik van A naar B kom. Zonder dat ik elke keer vertraging heb. Los van het feit dat ik misschien ook in de file sta.

Alleen je moet de mensen ophalen. Waar ze bereid zijn stappen te zetten. En dan denk ik dat de nationalisering van de NS is een heel goed voorbeeld. Nederland is natuurlijk het beroemde voorbeeld met de fietspaden wat heel goed functioneert. Dat zijn de dingen waar je mee moet starten. En als jij zegt je mag maar zoveel vlees eten, dan ben je al de helft van Nederland kwijt Die noemde ik bewust even niet.

Ja, maar dat is precies wat je krijgt En dat is nou juist waar je het populisme elke keer de wind mee in de zeilen aanlevert. En dat zou ik dus niet doen. Ik snap je Tom, maar tegelijkertijd zijn dit wel wat zij dus doet, want de populisten komen met argumenten en zij verlicht die argumenten ook in die video’s telkens gewoon heel eenvoudig.

Ik vind dat ze dat in die talkshows… als je af en toe eens iets van haar kijkt… dat ze dat heel goed doet. Alleen ik zou juist proberen… vanuit de positieve voorbeelden… daar op te pakken Dan een beweging te creëren. En dat is uiteindelijk ook het derde… het derde gedeelte. Uiteindelijk de vraag te stellen.

Want ze zegt van… oké weer is het eindelijk vier. Wie zijn we en wat willen we eigenlijk met z’n allen? En dan heeft… als we het vanuit gaan… Ik zeg maar wat de helft van de mensen kinderen heeft. Ik weet niet precies of het klopt. Dan is uiteindelijk gewoon de vraag van. Wat wil je eigenlijk voor je kinderen?

Wat willen we voor de volgende generatie? En ik denk dat je. Je moet de mensen in de. In het hart of in de ziel. Ze citeert dan hier Bertrand Roussel. Hij zal het in het Engels hebben gezegd. Als hij zaakte dat ze het goede leven als liefde besteedt. En ja, het gaat om liefde voor je kinderen. Of liefde voor elkaar.

Of liefde voor een gemeenschap. En dat is bij de zorg ook. Als de zorg het uitgangspunt heeft… Dat je in de Excel tabel kunt kijken of een ziekenhuis winst of verlies maakt. Dan ga je die discussie niet winnen Als je zegt van oké ben je wel eens in verpleegde huis geweest Hoe gaat men met jouw moeder om?

Dan bereik je iemand. En ik denk dat dat de kracht is van dat laatste gedeelte van het boek en dat je daar de mensen moet proberen af te halen omdat je anders verzandt in die denkwijze van wat kost het en moet ik dan meer belasting gaan betalen en daar ga je het gewoon niet mee winnen. Oké laatste deel Wat ik zelf een mooi stukje vond in dit deel was in het eerste hoofdstuk cup food samenstekken oftewel je gaat samenwerken, is dat mensen, eerst beginnen ze over vissen.

Vissen, dat is een uitspraak ik ben even kwijt van wie die was, maar vissen die worden geboren in verwachting dat ze in water leven. En daar hebben ze dus kieuwen voor, ze hebben daar schubben voor, ze hebben alles ingericht op dat ze in het water leven. Mensen worden geboren in de verwachting van cultuur.

Het is alle kennis die wij opdoen alles wat wij leren als kind, dat is de ervaring van alle mensen die ons voor zijn gegaan Dat is cultuur. Dat is dus interessant wat ze zegt want hier kunnen we dus ook de mensen van de toekomst een andere cultuur meegeven. We kunnen ze laten zien dat er andere mogelijkheden zijn.

We hoeven niet verder te bouwen op wat er op dit moment niet goed is. We kunnen ook iets nieuws creëren wat beter is, want dan geven we de nieuwe kinderen, de kinderen van de toekomst, een nieuwe cultuur mee. En als laatste heeft ze de vraag dan in het hoofdstuk, wat maakt ons eigenlijk menselijk? Wat En ze zegt, dat is eigenlijk dezelfde vraag als, wie willen we zijn?

Wat maakt ons menselijk, dat kun je namelijk zelf inrichten. En dat inrichten doe je dus door de vraag te stellen, wie wil ik eigenlijk zijn? Wie willen we samen zijn? Dus ik vond dit dus heel mooi en supersterk. Ja, en dan ben ik in principe weer bij het uitgangspunt. Want ik zou maar zeggen, als je kijkt naar de conclusie van het boek, dan gaat het eigenlijk om elke keer te proberen ze zegt op bladzijde 306, de beste mensen zijn die we zouden kunnen zijn.

En dan ben je in de filosofie en dan ben je of Levinas in het gezicht van de ander, et cetera, dat is die menselijke verbondenheid. Daarom denk ik ook dat als je mensen uitgaat Vraagt van ja, welke verantwoordelijkheid… heb je ten opzichte van je kinderen? Dan raak je de kern. En we zitten uiteindelijk… in een, in Duits zou je zeggen, zinkrise.

We hollen maar door… en we durven die vraag helemaal niet te stellen… wat maakt ons nou menselijk… En dan is ook de omgang als het om de zorg gaat met de ouderen dat is niet of je wel of niet geld hebt voor een verpleegtehuis of dat het ergens anders bezuinigd wordt nee, het uitgangspunt is menselijkheid hoe gaan we met elkaar om En dat is natuurlijk het grote probleem op dit moment.

En zolang je tot die keer niet aangeland bent… Ik denk dat we dat toch moeten delen. Die toespraak die Matthijs Schouten heeft gehouden op Springtij… en die je best wel vaak terugziet nu ook op LinkedIn. Het is de crisis van de geest en de ziel. Wie denken dat we zijn? Dat we… Menen eigenlijk de wereld te verpesten voor de volgende generaties?

En wie denken we te zijn dat we zo onmenselijk met elkaar denken om te gaan? Dat is een filosofische vraag. Ja, daar noemen ze over ook de stoïcijnen op de laatste pagina Ik ben nog even benieuwd van dat hoofdstuk van heldinnen, helden heldinnen. Wat had jij daarop geschreven Wat had ik daar opgeschreven?

Dan moet ik even kijken wat ik daar had opgeschreven. Ik denk dat ik meteen min of meer naar het einde ben gegaan. Ja, ik ben meteen eigenlijk verder gegaan Naar wat ik net zei Ze noemen het bijvoorbeeld wel in het boek. En dat doet ze natuurlijk heel goed. Greta Thunberg, et cetera. En we hebben natuurlijk ook de neiging dan bepaalde mensen op het podium te zetten en te zeggen hier kijk hoe fantastisch diegene dat doet, net zoals ik dat met Mathijs Schouten net heb gedaan.

Ja, ik heb daar voor de rest niet zo heel veel aan toe te voegen. Ja, ze noemt hier een padmen en ik vond dat, daar was ik benieuwd naar jouw visie op, ze noemt daar een padmen over twee type helden. Ze heeft het natuurlijk wel over Elon Musk en weet ik veel wat allemaal. Nee er zijn twee soorten helden zegt ze.

Teuma, dat is… Helden der Verfassung en Helden der Bewegung. Mensen die het doel voor ogen houden en een mens die het gaat om de bestemming, om de purpose. Ik vond dat lastig Ik had daar moeite mee, dat stuk. Dus ik was benieuwd hoe jij dat had gelezen. Duidelijk aan het einde zegt ze… het zijn niet helden die groot veel geld hebben.

Dit zijn helden die allemaal onder ons zijn… en iedereen kan zo’n held zijn op dat gebied. En je hebt beide helden nodig. Beide type helden zijn nodig. Het niet dat de ene soort held… dat die beter is dan de andere held. Ik vond het wel lastig. De held die heel erg gericht is op het doel… of de held die erg gericht is op de beweging…

We hebben die discussie eerder gevoerd in het boek waar het ging om Roman Krasnarek, waar het gaat om Extinct Rebellion En wat die teun mee, die filosof die hier genoemd wordt over die verschillende helden. Je hebt die helden die eigenlijk zeggen, nee, binnen de normale democratische context zie ik geen mogelijkheid meer.

En ik ga op straat zitten, want ik vind dat er wat moet gebeuren. De klassieke vorm van politiek Van burgerprotest, zoals we die kennen. En anderen die zoeken meer die wetenschappelijke context of oppositionele context in noem maar wat partijen En binnen die groene beweging of binnen die groene partijen bijvoorbeeld nu Duitsland, heb je altijd die fundies en realo’s.

Mensen die heel fundamenteel in de leer zijn… die anderen misschien pragmatischer zijn. Ja, en die discussie zie je ook een keer. Alleen daar zegt zij van, ja je hebt beide nodig. En dat zegt Roman Christenrijk ook. Maar je hebt bijvoorbeeld… het grote voordeel is van een echte protestbeweging… dat de mensen die binnen die democratische kaders…

het proberen te veranderen… die worden dan gezien als het meer acceptabele compromis. Dus wat dat betreft is extreem protest… Wel heel belangrijk om binnen de democratische structuur… een doorbraak te forceren. Ja, nu weet ik het weer. Dus zo heb ik het geïnterpreteerd Ja mooi. Dank je wel. En wat ik nog een hele mooie reflectievraag vond…

en ik heb het in het Nederlands vertaald… aan het einde van dat laatste hoofdstuk. Waar ben ik vandaag naartoe gegaan om dichter bij mijn doel te komen? Ik denk, ja, dat is een hele mooie vraag die je voordat je je ogen dicht doet in bedlicht kunt stellen aan jezelf. Waar ben ik vandaag aan toegegaan Wat heb ik gedaan om dichter mijn doel te komen?

Ik vond het echt heel mooi. Probeer altijd naar beste weten en geweten te handelen om de beste mens te zijn die we kunnen zijn. Dat zijn toch wel… Padeltjes, heel stoïcijns ja uiteindelijk wat natuurlijk elke keer weer interessant is en dat zie je vaak ook aan de citaten die ze aan het begin van het boek heeft, het is natuurlijk uiteindelijk landje elke keer weer bij de klassieke filosofische vragen, ook over ze noemt op een gegeven moment, ik weet niet of het zo of Plato is, over überreichtum hebben we natuurlijk ook met de honderd jaar Ingrid Robijnse over gesproken ik bedoel die vragen die zijn zo oud als de geschiedenis Dus wat dat betreft is het allemaal niet nieuw Alleen op dit moment zitten we in een fase waar die filosofische vraag over wanneer is genoeg.

Of het nou extreem rijkdom is en de negatieve effecten op democratie en weet ik veel wat allemaal. Die vragen durven we eigenlijk nauwelijks te stellen. Dus voor de mensen die het interessant vinden, literatuurbespreking van Ingrid Robijn. Zou je een limiet hebben aan vermogen Dus maar goed, ik vond het een interessant boek ja, en aan ten haven, jongens, maak er maar een mooie Nederlandse vertaling van.

Ik vond het ook, ik vond het een heerlijk boek om te lezen. Ben je niet zo goed in Duits, kijk naar de Engelse versie zo lang. Als we moeten wachten op Den Haven, dan duurt het waarschijnlijk nog een jaar. Het is niet negatief bedoeld met Den Haven, maar ik bedoel gewoon een Nederlands vertaling maken en het boek uitgeven bij ongeveer een jaar verder.

Dus wil je werkelijk aan de slag met het boek kun je goed Duits pak dan de originele vertaling. Ben je niet zo goed in Duits pak de Engelse versie waarden zijn beschikbaar. En volgen op LinkedIn is mijn suggestie want dan zie je gewoon hoe sterk ze is in het… …tegenwerp van argumenten… …met name van ook…

…polariserende mensen… …in de politiek… …met onderzoekfeiten… …ze is ijzersterk in staat… …om daar… Een tegenpool in de discussie te stijgen. En daar heb ik enorm veel respect voor. Ja, en als je natuurlijk net zoals jij… een fan bent van YouTube… kun je natuurlijk ook haar naam op YouTube zoeken. En dan, ik bedoel…

die video’s worden tegenwoordig allemaal automatisch vertaald. Dus wat dat betreft… krijg je dan de hapklare brokken… waar we het over hebben gehad. Precies. Dus dank je wel voor het luisteren. Ons volgende boek… jij hebt in beeld Tom. Ik heb hem niet bij de hand. Leer denken als Socrates. Dus nou ja we hebben het net al over de filosofische vragen gehad.

Dus dit sluit enorm aan. Dus we gaan gelijk de diepte met Socrates in onze volgende boekbespreking. Dus graag tot dan. Dank je wel, Tom. Dank je wel, Enno.

By Erno Hannink

Erno is de businesscoach die ondernemers helpt om de lange termijn doelen sneller te realiseren. Ondernemers die het beter willen doen voor de planeet, maatschappij en zichzelf. Met zijn ondersteuning en tips helpt hij je dagelijkse doelen te kiezen zodat je de lange termijn doelen eindelijk gaat realiseren. Test zijn coaching een week lang gratis uit met deze code ERNOHANNINKWEEK op dit platform -> ga naar coach.me. Sluit je aan bij de community van ondernemers die iets bijzonders doen.

Leave a comment

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *