Idealistisch en pragmatisch dansen met klanten – Liliana Rengifo

Vandaag het gesprek met Liliana Rengifo.

Liliana is geboren en getogen in Colombia en kwam als Operational Excellence specialist naar Nederland. Sinds de geboorte van haar zoons, Thomas en Matias, zet zij zich in als wereldverbeteraar. Ze startte met maatschappelijk verantwoord ondernemen voor alleenstaande moeders en koffieboeren in haar moederland. Sinds 2021 richt ze zich op de grondoorzaak van veel ongelijkheid en instabiliteit: klimaatverandering, via haar initiatief The Carbon Zero Club.

Laten we beginnen…

Samenvatting

In aflevering 489 van de Decide for Impact podcast spreek ik met Liliana Rengifo, een in Colombia geboren Operational Excellence Specialist die via liefde en werk naar Nederland kwam.

Ze legt uit dat operational excellence draait om continu verbeteren en verspilling verminderen (Lean/Six Sigma/TPM) en vertelt hoe ze na de geboorte van haar zoons startte met maatschappelijk verantwoord ondernemen voor alleenstaande moeders en koffieboeren in Colombia.

Door misoogsten en stijgende kosten zag ze klimaatverandering als grondoorzaak en richtte ze zich sinds 2021 via de Carbon Zero Club op CO2-reductie.

Ze bespreekt hoe verslapte wetgeving en onzekerheid (stikstof, netcongestie) bedrijven doen wachten, waarom ze met klanten buiten haar bubbel werkt, en hoe de club als coöperatie richting steward-ownership wil opschalen met een academy voor zzp’ers, projectmanagers en partners om besparingen, meerjarenplannen, implementatie en gedragsverandering te realiseren.

Wat ik zoal leerde van Liliana:

• 00:00 intro –
• 02:10 Uitleg wat Operational Excellence is.
• 05:15 De grenzen opzoeken en verder duwen.
• 07:10 Uitdaging in de duurzaamheidsmarkt na de aanpassing van de Europese wetgeving.
• 08:40 De spagaat van bedrijven rondom de stikstof en wet- en regelgeving.
• 12:10 De worsteling van Liliana toen ze Nederlander werd.
• 13:55 Rouw om het verlies en afscheid nemen. In gesprek blijven.
• 19:40 De focus op carbon.
• 21:40 Het effect van de klimaatverandering voor de koffieboeren.
• 23:05 ‘Earth says shrink. Business says growth. We say both.’ – Idealistisch en pragmatisch.
• 26:00 Definitie van groei: met minder meer kunnen doen en de goede dingen doen. Meer genieten.
• 28:50 Voorbeelden van anders groeien dan met meer spullen.
• 31:10 Je lichaam is meer dan alleen je hoofd.
• 32:30 Ze zijn een club gestart omdat ze weten dat ze het alleen samen met anderen kunnen.
• 34:30 De voorbereidingen om een steward-owned bedrijf te worden.
• 36:30 We hebben professionals nodig in de duurzaamheidswereld.
• 40:40 Een overzicht van praktische stappen om CO2-uitstoot te verminderen.
• 43:20 Mensen meenemen, aantrekkelijk maken om duurzaam gedrag te tonen.
• 46:10 De voordelen voor de ondernemer van de transitie naar duurzaam en regeneratief werken.
• 48:10 De voordelen voor de ondernemer om bij te dragen aan een soeferein Europa en als bedrijf meer autonomie krijgt.
• 51:10 Samen met de partners dansen, groeien en ontwikkelen.
• 52:00 Het lijkt alsof mensen een andere kijk hebben op duurzaamheid privé dan op het werk.
• 56:10 Vanuit Operational Excellence samen met de klant te kijken welke stappen er mogelijk zijn voor de eerste verbeteringen.
• 57:10 Mensen weten het al; ze hoeft alleen het proces te faciliteren zodat het gebeurt.

Meer over Liliana Rengifo:

• https://www.linkedin.com/in/liliana-rengifo-impact/
• https://thecarbonzero.club

Andere bronnen:

• Samen werken naar het happy 2050 scenario – Babette Porcelijn
• Stichting Think Big Act Now – kennis over impact
• Efeso
• Kees Klomp
• KlimaatGesprekken | Workshops en training voor
• De verborgen impact – Babette Porcelijn
• Jan Rotmans
• Arne Eindhoven

Video van het gesprek met Liliana Rengifo

Kijk hier https://youtu.be/xDQj2zlQdtg

Transcript van het gesprek

[00:00:00] Erno Hannink: Hallo en welkom bij aflevering 489 van de Decide for Impact podcast. Vandaag het gesprek met Liliana Rengivo. Liliana is geboren en getogen in Colombia en kwam als Operational Excellence Specialist naar Nederland. Sinds de geboorte van haar zoons, Thomas en Matthias, zet ze zich in als wereldverbeteraar.

Ze startte met maatschappelijk verantwoord ondernemen voor alleenstaande moeders en koffieboeren in haar moederland. Sinds 2021 richtte ze zich op de grondoorzaak van veel ongelijkheid en instabiliteit, klimaatverandering, via het initiatief de Carbon Zero Club. Mijn naam is Erno Hanink en ik deel mijn opgedane kennis, ervaringen en expertise met jou.

Ik coach ondernemers zodat ze besluiten nemen om hun impact te groeien voor het kijken. Dit gesprek met Liliana vond ik super interessant en leerzaam om te leren over hoe ze is begonnen, wat ze heeft gedaan en wat de resultaten zijn tot nu toe. Laten we beginnen. Welkom in de nieuwe podcastaflevering. Dit keer spreek ik met Liliana Rengifo.

Goed? Ik doe mijn best. Welkom, Liliana.

[00:01:19] Liliana Rengifo: Dank je wel.

[00:01:20] Erno Hannink: Ik was jou via Babette Porcelijn en haar stichting tegengekomen met het werk dat je doet, met de club. Daar gaan we zo meteen over praten dat komt helemaal goed. Maar om even te starten voor de mensen, wat je doet, ben ik zeer benieuwd. Ik zag in het lezen, in de voorbereiding heb ik dingen gezien.

Ik zag ‘operational excellence specialist’. Ik had nog nooit van dat woord gehoord, dus ik ben benieuwd: wat is een Operational Excellence Specialist?

[00:01:48] Liliana Rengifo: Ik wist het ook niet. En het was 2002, eerste stage lopen bij Tetra Pak en ik kwam in de afdeling dat heet WCM Class Management. Dat was de naam en ik was van wat is dat?

En ik was heel geïnteresseerd want het is net als in een schildpad, stapje voor stapje verbeteren. En ik ben altijd een beetje maatschappelijk verantwoord en ik dacht dat het een prachtige manier was om operators te helpen, empowerment geven en om zijn eigen omgeving te veranderen. Dus ik was toen verantwoordelijk voor de suggestiesysteem en het was fantastisch want operators kwamen naar mij toe om te vertellen wat ze zelf wilden doen.

En de beste suggestie, een van hen ging naar Mexico om nog meer ideeën te halen van een andere locatie. Ja, en daarnaast heb ik in de McDonald’s gewerkt. En dat is hartstikke operational excellence. Alice is zo goed georganiseerd dat je beweging is minimaal. Dus het doel van operational excellence is continu verbeteren om verspillingen weg te nemen.

Zodat mensen zo productief mogelijk zijn. Dus ja, dat is in het kort operational excellence. En ik maak het zo moeilijk, want er zijn verschillende afkortingen. Dus WSM was één. Die andere is TPM. En Lean, Six Sigma. Dus er zijn verschillende afkortingen. Maar ik zeg altijd, het is continu verbeteren. Dat is wat ik doe.

Dat is wat ik afgestudeerd ben. En met veel plezier gedaan heb. En

[00:03:32] Erno Hannink: om gelijk mensen een beeld te geven. Want jij bent geboren en getogen in Colombia.

[00:03:38] Liliana Rengifo: Klopt. Wat

[00:03:39] Erno Hannink: bracht je naar dit koude Nederland?

[00:03:45] Liliana Rengifo: Ja, het was eerst liefde. Toen ben ik naar België België verhuisd Daarna heb ik wereldwijd gesolliciteerd voor consultant bij Eveso.

Eveso was de guru consultancybureau die gespecialiseerd is in operational excellence. En ik wou per se voor hun werken en er was een vacatier hier in Nederland. En ze hebben tegen mij gezegd, oké je mag hier komen als je een reisbeweging hebt, als je Nederlands kan praten en als je een visum krijgt. En ik heb gezegd, ja, ik ga dat doen.

En ik was heel naïef en ik dacht, ik kan alles. En het is wel gelukt, alleen was best wel lastig de taal. Dus dat heeft me wel heel veel tijd en energie gekost. Want in één keer kon ik zeggen. Dus ik kan alleen maar ja graag zeggen tegen een koffie. En dat was alles. Ja, heel oncomfortabel.

[00:04:41] Erno Hannink: Oncomfortabel.

[00:04:42] Liliana Rengifo: En

[00:04:43] Erno Hannink: want jouw werk, de Carbon Zero Club, is dat ook oncomfortabel?

Of is dat? Want ik kan me voorstellen dat het onderwerp toch voor veel mensen op dit moment heel oncomfortabel is.

[00:04:56] Liliana Rengifo: Ik zoek altijd de grenzen. En ik probeer altijd te duwen. Ja, even de standaarden verder te duwen. Want ik geloof dat het altijd meer of beter kan. Ja, dat is een soort professioneel deformation, denk ik.

Dus het was zeker oncomfortabel. Ik heb gewerkt als SAP’er sinds 2016. En ik heb altijd een opdracht gekregen. Totdat ik heb vormgegeven in sustainability en duurzaamheid. En daarna was het lastig om een opdracht te vinden. Dus dat was niet makkelijk. En het is zeker oncomfortabel om de gesprekken te hebben met mensen.

En niet iedereen wil daarover spreken. Het is een soort taboe geworden. Dus ik moet wel af en toe wel voorzichtig zijn om even te checken van waar is de persoon in het verandertraject. Zijn ze net begonnen of ze willen niks weten of ze zijn verder helemaal groen. Dus ja, het is niet altijd makkelijk.

[00:05:59] Erno Hannink: Want je zei net dat je dus op het moment dat je ging specialiseren op dit gebied, dat het toen ongemakkelijk werd. Dat het lastiger werd om klanten te krijgen, opdrachten. Heb je daar op het moment spijt van gekregen dat je die keuze had gemaakt?

[00:06:15] Liliana Rengifo: Spijt Nee, want ik geloof wel in dat dit mijn doel is. Dus het is mijn calling Het is wel, ik heb wel een diepte gegaan toen ik, ik ging na vier jaar naar Colombia, op bezoek naar mijn ouders en daar speelt duurzaamheid helemaal niet een rol.

En toen dacht ik, waarom doe ik mijn leven zo ingewikkeld? Ik zou wel in loondienst komen en pensioen bouwen en meer genieten van leven. En toen dacht ik, oké ga ik dit wel doorzetten? En toen ik begon te spreken met headhunters en de vraag was van, oké wat wil je doen? En ik ging hetzelfde omschrijven als ik wat ik doe met de carrossier.

Dus ik dacht, nee, ik ga gewoon doorzetten. Het is wat ik wil. Ja, niet meer vragen, gewoon doen.

[00:07:11] Erno Hannink: Is het, want in de wetgeving is er wat veranderd de afgelopen tijd. In Europa hebben we een aantal wetgevingen losgelaten. Is er toen veel voor jou veranderd? Merk je dat?

[00:07:21] Liliana Rengifo: Nee. Natuurlijk, ik heb wel de diepte dus de diepje in de markt ervaren.

Toen ik ging met de headhunters in gesprek heeft me verteld, iedereen heeft het moeilijk. Dus toen besef ik dat ik was niet de enige die moeilijk had met duurzaamheid als markt Het heeft me wel geholpen om mezelf even meer ruimte te geven. En dat het, oké het kan, het is even een diepje, het is, de wet en regelgeving is minder streng geworden.

Maar aan de andere kant, ik dacht het is ook wel goed dat mensen dat niet doen door de wet en regelgeving. Maar omdat ze snappen wat aan de steek is, of wat de reden is, en niet voor een vinkje of een… Om, ja natuurlijk iedereen wil voldoen, moet voldoen aan bepaalde eisen. Maar dat niet de reden is, maar meer het gevolg van goede dingen doen.

[00:08:20] Erno Hannink: Maar heb je het gevoel, en ik vraag naar dingen die ik ook voel voor duidelijkheid. En wat ik denk van ja, het is wel effect op dit moment, wat gebeurt in de markt. Maar heb je het gevoel dat nu, omdat die wetgeving ruimer is geworden of verslapt is, hoe je moet noemen. Dat daardoor het proces van het oppakken door bedrijven vertraagt, dat dat langzamer gaat?

[00:08:41] Liliana Rengifo: Ja, ik spreek met klanten en natuurlijk, ze zijn in een soort spagaat. Want ze kunnen niks bouwen door de stichtstofendossier. Ze kunnen niet verder elektrificeren door de netcongestie. Ze proberen wel het beste te doen met wat ze kunnen. Maar het is zo onzeker voor hen geworden, dat het heel lastig is.

Dus ja, het is… Ja even… Ziet in die dilemma dat wij willen het wel, maar het is niet moeilijk en wij wachten op iemand, wie gaat de regie nemen en gaat zeggen, op deze manier gaan we het doen. Dus iedereen is een beetje aan het wachten.

[00:09:17] Erno Hannink: Ja, ik denk ook dat ze hopen op een andere regering die wat besluitvaardiger is, of nou links of rechtsom is, als het maar duidelijk is en duidelijkheid geeft zeg maar, uiteindelijk.

[00:09:27] Liliana Rengifo: Ja, er is heel veel ruis en iedereen doet zijn best, maar we hebben wel een aantal dirigenten die zeggen, op deze manier gaan we het doen. Dat is wel nodig, ja.

[00:09:37] Erno Hannink: En wat zijn jouw typische klanten waarmee je werkt?

[00:09:40] Liliana Rengifo: Ja, het is verschillend. Het is vooral mensen die dat willen en soms komt van heel ja, verrassend dus verrassend wat ik had niet verwacht, dus ja, En we keken, eerste klant, nee, één klant die zei slagerij en samen met mijn compagnon Anneke we dachten zij is vegan, ik ben vegetarisch.

We waren van nee we gaan niet in slagerij, nee dat willen we niet. En hij was zo charmant en hij had zoveel gedaan op energie en hij was zo open voor nieuwe ideeën, voor, oké ik ga een hybride versie van een worst en voor een burger en hij zei, van Liliana, als ik doe op een half fabrikant, dus dat betekent half soja, half echt vlees, ik maak een burger van dit en ik zet een sticker actie en ik verkoop het meer dan als ik zet half plantaardig.

Dus ik doe dat niet. Ik wil dat mensen… wil gaan… Dit eten, maar ik doe niet in een gezond of plantaardige manier. En voor mij was het zo’n opluchting. Dat het kan en mensen zoeken een manier om wel te doen en wel te helpen. Hij kan een slager zijn, maar hij wil het wel. Hij doet zijn best. Dat ik dacht, ik wil iedereen helpen zodra zij dit willen.

En zij hebben het gevoel dat ze hulp nodig hebben. Dus het maakt niet uit welke klant het is. Het is gewoon mensen die dat willen. gelukkig onlangs dat de markt zo slecht gaat voor duurzaamheid Ik heb altijd wel gelukkige mensen gevonden die het willen. En ze begrepen wat wij proberen hier te doen. Dus het is niet dat we geen klanten hebben, we kunnen altijd meer, maar we hebben wel klanten die dit willen en dat is wel leuk om te zien.

[00:11:47] Erno Hannink: Ik snapte ook die worsteling die je net beschreef, dat je dan met een slager komt en dat je zelf vegan en vegetarisch bent en dat je denkt, ja jezus, dat kan toch niet en ik ben zo goed bezig, hoe kan ik met een slager gaan? Ik herken dat wel, zeg maar, en ook mooi dus dat je dan zegt, nee maar we luisteren naar zijn verhaal en hij vertelt dingen waar hij allemaal bezig is en hij vertelt hoe hij het wel doet, wat hij doet om toch dingen te verbeteren, maar dan op een bepaalde manier verkoopt aan de markt zodat mensen het accepteren in plaats van dat je zegt wij zijn ultra groen zeg maar, want dat

[00:12:19] Liliana Rengifo: eet

[00:12:20] Erno Hannink: maar een klein deel van de markt en de rest heb je dan een misschien groot deel.

En het nadeel is natuurlijk ook, die transitie gebeurt dan eigenlijk niet, want je blijft altijd constant mensen niet allerlei En lang deden en alleen maar eigenlijk nog eens beter willen zijn dan al de rest van de maatschappij

[00:12:34] Liliana Rengifo: Ja, en dat heeft me ook, door dit gesprek heb ik ook beter begrepen, want, oké dus ik ben Nederlander geworden in 2023, en dat was heel moeilijk voor mij, want ik moest ik ben getrouwd met een Belg, dus dat betekent dat ik moest afscheid nemen van mijn nationaliteit, van Colombiaans.

En ik was van, wie is Liliana zonder Colombiaans te zijn, en ik was van, maar ik heb wel toch gedaan, zodat ik kon stemmen, want dat heb ik geleerd van eco-positief zijn, is ook te kunnen stemmen, en ik was van, oké, ik ga dat doen, en toen is 2023 verkiezing geweest, en ik dacht, oh nee, maar iedereen wil wel voor klimaat kiezen, en er was zo slecht, dus het was zo anders geweest.

En ik dacht. Oké maar wie is niet voor groene links, of voor deze partij voor het klimaat en ik zag, dat was gewoon… Dat ik de minderheid was. En ik was van. Ik moet echt met mensen praten. Wie buiten mijn bubbel zijn. Want het is de enige manier. Om deze transitie te doen. Om die broegen te maken. En met elkaar in gesprek te blijven.

En elkaar te begrijpen. Want dat heb ik ook van een boek van Kees Klompelaar geleerd. Het is gewoon van de mensen. Die zeggen nee. Dit wil ik niet doen. Omdat ze zich aan het rouwen. Omdat het een verlies is. Het is van oud naar iets nieuw gaan. En het oud van iets nieuw. Betekent ik moet afscheid nemen van het oud.

En dat kost moeite. En energie voor deze mensen. Dus we moeten wel ruimte geven. En in gesprek gaan. En laten zien wat zijn de voordelen van het nieuw. En niet alleen maar zeggen. Jullie mogen dit niet meer doen. Of we kunnen dit niet meer doen. Maar gewoon van hé is dit wel nieuw. En ja jammer. We kunnen dat niet.

We kunnen dat niet zoveel meer doen en inzoeken van oké hoe gaan we naar het nieuw? Dus dat is, ja.

[00:14:35] Erno Hannink: Je schrijft het heel mooi. Ik denk dat dat een hele grote worsteling is voor mensen die werken aan de verandering aan de transitie aan de vernieuwing. Die zelf in die bubbel leven die je net omschreef. Dat je denkt van ja, iedereen denkt toch op deze manier dat je de planeet wil ridden en zo.

Dat is dus niet zo. En dat jij dan die positie inneemt om naar hun toe te gaan. Naar hun te luisteren waar ze staan en te kijken, hé, maar waar sta je? Oh, maar dit is nieuw interessant en misschien kunnen we een stapje maken ernaartoe. En dat is natuurlijk ook wel een beetje met dat excellence wat je al zei.

Het is altijd een stukje beter. Het is niet in één keer het hele roer om. Nee het is altijd een stukje beter. Ik vind dat zelf lastig. Kan ik je even klappen? Ja

[00:15:20] Liliana Rengifo: En wat vind je lastig?

[00:15:21] Erno Hannink: Ik heb de neiging terwijl ik toch ook wel daar training heb gevolgd Ik heb bijvoorbeeld de klimaatcoach training gevolgd van klimaatgesprekken.

Om heel geduldig te zijn in die positie en vragen te stellen om te kijken waar ze staan zijn en mee te gaan. Ik heb toch wel de neiging om te zeggen, doe nou toch eens normaal Dit kan toch niet, we kunnen niet met z’n allen allemaal dit doen. We kunnen niet allemaal dat doen, want dan gaat het uiteindelijk al mis.

Dus ik heb dan toch de neiging om mijn verhaal te willen vertellen Of nou ja mijn verhaal. Een belangrijk verhaal over het klimaat en over ongelijkheid en dat soort zaken. En ik ben benieuwd als je dan kijkt naar het afscheid nemen want zei dat rauwe. Wat heeft dat met jou gedaan dan, dat jij van je Colombianse nationaliteit afscheid moest nemen?

Hoe was dat rouwproces voor jou?

[00:16:09] Liliana Rengifo: Het is een proces. Het zijn verschillende laagjes van afgegeten nemen. Dus ik kom uit een betonjungle. Het is gewoon, er is niks groen. Letterlijk, mijn tuin was met tegels. Een paar potten dode planten. En dan vlees eten. En lekker warm. En dansen. En ik ben hier. En het was anders.

En de radiator stond bij mij op 28 graden. En mijn vriend was van… Oké Liliana, maar op deze manier kunnen we niet samen wonen. En hij is begonnen met de strijd van… Oké ik wil op 21 graden En ik ging elke keer op 23 graden. En uiteindelijk heeft hij wel de manier gevonden om een hart te raken. Van, hé Liliana, als je zet het op 18 graden, het is minder gas, aardgas, en dan is het minder CO2.

Dus je helpt je kinderen. En toen is het bij mij de knoop gedraaid van, oh ja, dat klopt. En ik heb er nu een sport van gemaakt. En ik geniet ervan dat thuis bij mij is 18 graden. Als mijn ouders bij mij op bezoek komen, ze vinden het te koud. Ze willen niet bij mij komen. Maar ik zeg altijd van, als ik kan, iedereen kan.

En ik fiets nu naar, toen bij mijn klant in Bunique, met de fiets Want vroeger ik ging met de elektrische auto. En iemand zei nee maar, je bent van duurzaamheid. Hoe kun je niet met de fiets komen vanuit Utrecht naar Bunique? En ik was van, oh ja, je hebt geleden. Eigenlijk ik zou dat wel kunnen. En het is…

Wat ik doe met Colombia is gewoon, ik zet het achter in mijn hoofd en ik zet het op slot en ik denk over niet meer. En ik ben in het nieuw en ik leef hier en ik doe mijn werk op dit land. En dat heeft me geholpen om niet te denken van wat ik mis, maar wat ik ben aan het doen en wat ik ben nu aan het doen.

Dus ik weet niet of ik een antwoord heb op je vraag, maar het is van, ik heb afscheid genomen, maar het is wel verdrittig. Maar aan de andere kant, ik probeer daar ook niet naar te denken, maar ik kan denken van oké wat levert dit wel op? Half volle glas in plaats van half lege glas.

[00:18:34] Erno Hannink: Wat zeiden je ouders van Nivan dan?

[00:18:39] Liliana Rengifo: Oh nee, mijn ouders snappen niet wat ik doe. Mijn zus werkt voor de fossiele brandstof. Ze zijn advocaat op dat gebied. En mijn ouders begrepen niet helemaal wat ik doe. En ze proberen altijd te zeggen, ja, maar je bent Colombiaans. Je kan Spaanse spreken. Waarom ga je niet koffie verkopen in Nederland en je leven makkelijker maken?

Want ja, duurzaamheid, dit is een beetje hippie.

[00:19:07] Erno Hannink: Hippie?

[00:19:07] Liliana Rengifo: Achter ja, heten wonen sokken.

[00:19:10] Erno Hannink: Ja ja ja.

[00:19:11] Liliana Rengifo: Ja, dus ja, inderdaad. Ze begrepen niet helemaal mijn lifestyle. Maar ik wel, dus I don’t care. Ze komen een keer elke vier, vijf jaar op bezoek. Dus ik kan accepteren dat dat zo is. Ja, ik denk het niet over na.

[00:19:30] Erno Hannink: Op een bepaald moment ga je beginnen met de Carbon Zero Club.

Met je co-founder. Waarom kies je voor carbon en niet voor klimaat?

[00:19:41] Liliana Rengifo: Oké dus ik ben begonnen met duurzaamheid. Ik was eerst met maatschappelijk verantwoord begonnen van ik wil, ik ben net moeder geworden. Ik heb al vier handen, dus mijn man en ik en we vinden het super moeilijk. Hoe is het om alleenstaande moeder te zijn?

En toen heb ik van Colombia geleerd van zelfs van de tien vrouwen zijn alleenstaandig moeders. En als je in arme condities leeft, dat is heel moeilijk. Eigenlijk ze moeten meer dan tien uren werken. Ze zien de kinderen nauwelijks en de kinderen leven onbeschermd En toen dacht ik, ik moet hier iets doen.

Dus zo ben ik begonnen in de duurzaamheidswereld Maar toen heb ik de boek van Babette Porseleen gelezen. Ik had een heel kleine onderneming. Het ging over tasen met de hand gemaakt door deze moeders. Elke tas was uniek, want ik ging in de kring lopen, zoeken voor afbeeldingen. En het was met de hand gemaakt.

Maar om dat te kunnen doen, ik moest alles vliegen. Groenstofmateriaal naar Colombia en daarna weer terugvliegen. Want de gevoelheden waren heel weinig om met een container te laten brengen. En ik was van nee, ik doe super slecht voor het milieu, dat kan niet. Dus toen was ik van oké maar ik ga met de koffie.

Colombia, boeren, er is meer impact. Het is 61 boeren en boerinnen. Lekker koffie, het is heerlijk, op een eerlijke gemaakt. Een derde van de prijs gaat naar de boeren en boerinnen. En het is ook betaalbaar. Dus aan wachten liggen gebrand, hartje Utrecht. Heel mooi product. Maar toen met klimaatverandering, we begonnen te ervaren dat de kosten gingen omhoog Omdat natuurlijk er waren misoogsten.

Het was elke keer, het was van 800 meter boven de zeespegel was het. Je kan beginnen met koffie bouwen, maar het ging naar 900.000 door het klimaatverandering. Ik begon te leden, want natuurlijk bleef ik met de belofte om een derde van de prijs aan de boeren en boerinnen te betalen. Maar de consument wilde blijven 25 euro betalen.

Dus voor mij en mijn partner was de marge alleen maar kleiner en kleiner. Dus ik was van ik kan dit niet. En toen dacht ik, ja, maar klimaatverandering, wat veroorzaakt dit? Dit is CO2, of equivalent, en CO2 is de grootste, is 75% van alle bruikgasen. En het komt door industrie en landbouw ja, bijna 70%. Dus eigenlijk, ik moet daar focussen dus bij de grondoorzaken gaan en daar die aanpakken.

En dat is waarom carbon is geworden en niet iets anders. Ik geloof dat daar ligt de grondoorzaak

[00:22:24] Erno Hannink: van

[00:22:25] Liliana Rengifo: klimaatverandering en alle leden. En mensen praten daarover niet. Ze praten over immigratie of dat de verzekeringkosten gaan omhoog. Of dat dit gebeurt. Maar het zijn allemaal symptomen van klimaatverandering.

Niemand praat daarover omdat het zo taboe is geworden dat niemand wil daarover hebben. Want het is zo freaking eng dat niemand wil daarover hebben of praten.

[00:22:49] Erno Hannink: Dat ben ik er wel met je eens. Het is voor veel mensen heel erg eng over te praten. En uiteindelijk zorgt het ervoor dat je er zelf ook steeds minder over praat.

Dat je voorzichtig bent met wie je over dit onderwerp begint. Want voordat je het weet trek je je een bierput open. Op jullie website bijvoorbeeld, maar ook op jullie LinkedIn staat in het Engels Earth says shrink, business says grow. We say both. Hoe zie je dat De groei kan, terwijl de aarde vraagt op minder.

[00:23:19] Liliana Rengifo: Wij zijn idealistisch maar pragmatisch. En voor mij en mijn collega, ons doel is om CO2 uit stoot zoveel mogelijk te reduceren tot nul. Dat is de visie. Dus zoveel als het kan. Maar wij weten dat om de industrie mee te nemen. Wij kunnen niet zeggen dat dat het doel is, maar het is meer geld besparen of meer geld maken.

En ik geloof dat we kunnen groeien als we gaan duurzaamheid zien als een strategische voordeel Als we gaan nieuwe producten maken wat toekomstbestendig is. En daar meer vorm gaan geven van oké wat betekent dat voor mijn bedrijf? Toekomstbestendig zijn. Wat vraagt de aarde om wel toekomst te hebben?

Onder welke constraints, randvoorwaarden kan ik wel blijven produceren en blijven verdienen? En nog een leefbaar planeet te hebben Even voor ons allemaal. Dus het is wel tegenstreden, maar ik geloof wel dat op deze manier kunnen we wel mensen activeren en meer nemen in het gesprek. Dat het gesprek gaat makkelijker.

In de hoop dat ze gaan wel conclusies trekken zoals ik vroeger met mijn tasenmerk dat het heerlijk niet toekomstbestendig was. Dus je gaat wel een beta-lane bouwen totdat je wel het juiste product hebt gevonden. Dus dat is onze droom. Om bedrijven te kunnen helpen om nieuwe producten te maken uiteindelijk wat wel binnen de grens van de planeet.

[00:24:51] Erno Hannink: Wat ik dus leer nu van jou is dat het, je hebt het natuurlijk vast vaak gehad maar ik merk nu dat ik er nu bewuster van ben in het gesprek met jou. Is dat een idealistische houding of een droomhouding… In de markt heel ingewikkeld is. En ergens moet je een soort brug slaan naar wat ondernemers nu wensen en willen.

En groei is een belangrijk onderdeel voor bedrijven. Om uiteindelijk na te streven of te hopen wat ik zeg, maar ik denk dat nastreven beter is, dat zij ergens het licht gaan zien en de omslag gaan maken doordat jij met ze werkt. Dat is denk ik een mooi uitgangspunt om mezelf ook nog eens over na te denken hoe ik dat beter zou kunnen combineren In plaats van hele extreme houdingen aannemen.

[00:25:35] Liliana Rengifo: En wat is de nieuwe definitie van groei? Net als ook, wat is de definitie van succesvol? Ik geloof dat er een definitieverandering is.

[00:25:45] Erno Hannink: Wat is volgens jou de definitie van groei?

[00:25:50] Liliana Rengifo: Oh, dat is ingewikkeld. Voor mij, als persoon?

[00:25:55] Erno Hannink: Ja, of met je bedrijf Ja, beide kan.

[00:25:59] Liliana Rengifo: Met minder meer kunnen doen. Maar de goede dingen doen.

En meer genieten. Toen ik ben begonnen met de hele verandering. Vanuit groene beton. Vleeseter. Naar vegetarisch. En meer met natuur bezig zijn. Ik heb geleerd om te genieten Meer van binnen mijn grenzen. De mogelijkheden kunnen zien. Dus van oké Wat betekent niet meer. Of heel weinig vliegen. Wat betekent dat voor mij.

En kan ik meer genieten van. Dus uiteindelijk Ik geloof En zoals Jan Rotmans heeft ooit een keer gezegd Dat het komt uit de spiritualiteit. Dus dat we gaan meer groeien. Op de spiritualiteit Dan op de materialiteit. En de tekort aan de spiritualiteit Wat we ervaren nu. We proberen dat te voelen met materialiteit.

Meer kopen, meer dingen doen, altijd druk hebben. Zodat we gaan daar niet in nadenken. En als we gaan daar betekenis geven van wat is voor mezelf een spiritualiteit. En dat ben ik aan het doen. Van oké is het meer met bomen zijn, meer in de natuur zijn. Dus dat ik geloof dat is een manier van groeien. En voor bedrijven is het van oké hoe ga ik het betekenen.

Dus mijn eigen medewerkers bleem maken. Maar echt bleem maken Niet met misschien meer geven. Maar zinvol geven meer purpose geven. Dat mijn producten meer purpose zijn. Waardoor je kan misschien meer held vragen. En op deze manier de minder volume compenseren met beter. Dat denk ik.

[00:27:38] Erno Hannink: Ja, ik denk ook nog dat er kansen liggen in…

Dienstverlening dat je je product als je producten verkoopt, dat je dit aanvult met reparatie of met ondersteunende diensten op je product, zodat je niet per se gelijk niets meer zou kunnen verdienen, want dat is wel een opmerking die ik wel eens krijg, en dan zeg je stel dat dat dan niet meer kan, en ik heb straks alles zeg maar, ik heb iedereen mijn product verkocht dan kan ik dus niet meer groeien, ja natuurlijk kunnen we groeien alleen, maar niet alleen door het product te verkopen, je moet iets anders bedenken,

[00:28:09] Liliana Rengifo: maar ja, dus je kunt leren van oké hoe zorg ik dat het gerepareerd wordt, hoe zorg ik als het weer terugkomt naar mijn bedrijf dus dat ik ga weer nieuwe waarden creëren vanuit deze materialen dus ja

[00:28:21] Erno Hannink: Ja,

[00:28:21] Liliana Rengifo: ik geloof in dat ook.

[00:28:23] Erno Hannink: En spiritueel groeien, dat is ook eigenlijk net zo ingewikkeld voor veel mensen als dat je praat over groenen denkt en dat soort zaken allemaal. Want ik denk dat niet heel veel mensen denken, ik heb het nodig om spiritueel te groeien. Ik denk niet dat veel mensen daar nu mee bezig zijn.

[00:28:43] Liliana Rengifo: Nee, maar het komt omdat het iets minder kan.

Omdat ik wil wel binnen de draagvlak van aarde, dus dat betekent dat ik minder kan doen, waardoor ik ga zoeken op een andere manier van plezier geven. En dat ben ik wel gaan leren hoe dat te doen binnen de grenzen wel toch leven gespireerd worden. En dan is het boeken lezen, kunst zien, gesprekken voeren met mensen, kwaliteit met mensen.

En lekker eten blijft wel voor mij een ding. En ja ik

[00:29:18] Erno Hannink: denk ook dat het bijzondere is natuurlijk eigenlijk gewoon als je wat meer hierover leest en dat meer mensen in gesprek met over dit onderwerp is eigenlijk en dat komt waarschijnlijk ook omdat ik nu wat ouder ben, dat het gelukkig zijn eigenlijk helemaal niets kost.

Dat het eigenlijk echt gewoon geen grondstoffen kost. Je bouwt hele waardevolle relaties met mensen op, je hebt mooie gesprekken met mensen, je gaat samen eten, je doet een wandeling in het bos en soms ook gewoon het simpele, het gewone waarderen. Dus niet denken, oh dit is heel gewoon, ik moet op vakantie naar Timbuktu, want dat is pas bijzonder.

Nee, maar het gewone is ook gewoon genoeg Het is niet saai, het is mooi als je er op een andere manier kijkt, zeg maar. En dat maakt het zo bijzonder ook. In mijn beleving maakt het dat zo bijzonder, omdat als je toch… Gewoon ziet dat je eigenlijk heel weinig nodig hebt, betekent ook eigenlijk dat je bijvoorbeeld heel weinig hoeft, laat ik dan zeggen, dat je minder hoeft te werken, want ja, je hebt minder nodig, dus kun je met minder uit.

[00:30:27] Liliana Rengifo: Oh ja, oh ja, ja, want dat is het voordeel. Dan ga je meer sparen, en dan heb je meer geld, en dan ga je wel kiezen, oké wat ga ik met dit geld doen, en dan dan, ja, heeft meer mogelijkheden, dus om een ander type vrijheid te krijgen. En vooral omdat ik kom uit Colombia, we zijn meer Amerikaans, dus dat we gaan meer, we sparen niet, we leven van het krediet, en we zijn slaveren, moderne slavers, want we hebben ons baan nodig om te kunnen kredietkaart betalen.

Maar ja, als je kan die negatieve spiraal doorbreken, en dan zeggen, oké ga Binnen mijn eigen grenzen leven en beseffen dat we minder nodig hebben om gelukkig te zijn. En meer binnenkeren en je lichaam weer voelen en je hart weer voelen en je buik voelen. Eigenlijk alles, niet alleen in je hoofd leven, maar dat je lichaam is er meer dan alleen maar je hoofd.

Dat, oh ja, heeft heel veel meer voldoening uiteindelijk. Ja, en geluk. Dat geloof ik.

[00:31:38] Erno Hannink: Colombia, ik ben niet zo in Zuid-Amerika thuis maar ik heb het gevoel dat Zuid-Amerika aan zich vrij spiritueel is. Maar dat is niet zo dus.

[00:31:50] Liliana Rengifo: Wat is de definitie van spiritualiteit als je denkt aan een goddienst en dat we gaan naar de kerk en we gaan twee keer per week naar de kerk en we gaan bieden en dan zijn we super spiritueel Maar is dat echt een spiritualiteit?

Ik heb geen spiritualiteit daar gevonden, helaas. Maar er zijn mensen die dat wel gevonden hebben. En dat is fijn. Iedereen heeft een bepaalde spiritualiteit voor zichzelf. Maar voor mij was het niet de manier om spiritueel te zijn. Dus nee, zo heb ik het niet ervaren.

[00:32:23] Erno Hannink: Zette, ik heb een beeld erbij, maar laat ik dan jou vragen.

Waarom heb je gekozen voor club? Voor dat het een club is? Ja

[00:32:30] Liliana Rengifo: Omdat wij samen met een compagnie van Anneke, wij geloven niet dat wij dat zelf kunnen en wij hebben één manier en dat is operational excellence, maar dat is niet de enige manier, wij hebben iedereen nodig om dit te kunnen doen en wij hebben daarvoor gekozen voor een club omdat wij willen dat iedereen voelt zich als een lead en iedereen kan bijdragen en daarom zijn wij bezig met een coöperatie.

Dus we zijn een club van ZZP’ers, wij zijn nu coöperatie aan het worden en we willen wel dat de steward ownership wordt, zodat de missie belangrijker is dan de winst en dat iedereen heeft zijn rol te spelen, dat geloof ik. Dus iedereen gaat… Kan betekenis geven van oké hoe wil ik hier bijdragen en zoals Babette zegt dus één super perfecte duurzaam persoon is niet zoveel als iedereen doet wel duurzame acties dus we hebben iedereen nodig dus dat is de reden waarom wij hebben voor een club gekozen want we willen iedereen meenemen en iedereen talent gebruiken om dit voor elkaar te krijgen

[00:33:31] Erno Hannink: Dat was ook het gevoel wat ik bij had voor duidelijkheid.

Het is altijd fijn als jij zelf uitlegt aan mensen die nu luisteren ook gewoon. En ik vind dat heel mooi. Wat je ook zegt, de gedachtegang wij kunnen het niet alleen. Dat is natuurlijk heel erg dat je snapt van jezelf waar sta ik nu. Wat heb ik in mijn macht zeg maar. En tegelijkertijd een club is natuurlijk ook iets van daar wil je bij horen.

Wie wil er nou niet bij een club zeg maar. En dus het geeft ook een soort energie voor mensen om erbij aan te sluiten als club. Het is niet dat jij een bedrijf bent, maar je bent een club. En dat maakt het toch anders. Want je denkt nu na over steward ownership. Of je bent met een proces bezig. Want je bent met z’n tweeën in je bedrijf Of maar, dat bedoel ik niet.

Maar je bent met z’n tweeën in je bedrijf. En waarom nu al kiezen voor steward ownership?

[00:34:30] Liliana Rengifo: Omdat wij zijn bezig om upscaling, dus wij hebben gezien de potentie en wij geloven dat als wij meer ZZP’ers betrekken, dat op deze manier wij kunnen meer impact maken. En daarom denken wij dat wij willen in één keer goed neerzetten, niet een bv worden.

En daarom zijn wij daar al aan het voorbereiden, zodat als het zover is, dat het klaar is en duidelijk is vooral voor de mensen. Kunnen brengen en wat halen ze vanuit deze club want ze stellen wel de vraag maar we waren nooit voorbereid om de vragen te beantwoorden van oké jullie zijn een club maar wat betekent dat voor ons en wij zijn daar bezig om een vorm te geven en betekenis te geven van wat betekent dat eigenlijk en dus dat is de reden waarom wij nu bezig zijn en we willen in een keer goed doen dus daarom zijn we bezig om met de sword ownership om daar te bepalen oké wat betekent dat voor ons allemaal het is niet voorbereid voor de toekomst dat het daar goed is en niet onderweg ja even aanpassen veranderen we hebben het helder en

[00:35:42] Erno Hannink: dat is heel mooi en je vertelt nu vanuit de club vanuit een zzp die bij jullie mee gaat doen of een ondernemer die mee gaat doen maar hoe zie je dan de club richting jullie klanten

[00:35:55] Liliana Rengifo: Oké dus we zijn nu bezig om de eerste groep van ZZP’ers te trainen We hebben de academy.

We zijn net begonnen in januari. We zijn bij de tweede les. En er zijn mensen die willen hun netwerk actief zetten om duurzaamheid. Er zijn vooral mensen die willen iets doen met duurzaamheid, maar ze weten niet goed zijn vaardigheden te zetten op duurzaamheid. Dus we helpen hen om te analyseren, oké wat voor vaardigheden heb je?

Wat voor stijl ben jij? Welke netwerk heb jij? En hoe kun je zelfverstandig je netwerk benaderen om betekenis te geven op duurzaamheid? En dat het ook betaald wordt. Want ook één nadeel voor duurzaamheid te werken is dat mensen denken vaak, oh, je werkt voor duurzaamheid, dat is een goede doel dus eigenlijk je moet vrijwillig werken.

En dat is het niet zo. Oh eigenlijk, they haven’t… Professioneels nodig om die wedstrijd te kunnen winnen en dus we hebben iedereen beste talenten nodig om dit voor elkaar te krijgen dus die moet wel betaald worden dus wij zijn deze zzp’ers aan het niet aan het empowerment geven zodat zij zelf kunnen hun eigen netwerk te benaderen en dan ze kunnen zelf ook deels van onze programma of de volledige programma’s zelf doen het is afhankelijk van waar hun interesse of talent ligt Dus dat is één laagje, dus die zijn de ZZP’ers.

Daarnaast hebben we ook een partner en ze hebben, samen met deze partner, we hebben ook projectmanagers. Dat zijn mensen die topsporters zijn en ze gaan weer terug naar het bedrijfsleven. En ze zijn mensen met een technische achtergrond die willen en kunnen de transitie versnellen. Dus we willen deze projectmanagers zetten bij onze klanten, zodat ze zelf kunnen aan de slag gaan met het meerdere jaar plan.

Vanaf LED, verlichting tot en met warmtepompen enzovoort. En daarnaast hebben we onze oplossing network en dat is meer afhankelijk van de behoeften van de klant. Mensen die goed zijn in gedragsverandering. Mensen die goed zijn met technische oplossingen. Niet alleen maar warmtepompen, maar andere manieren van energie kweken.

En die zijn andere type partners met wie we samenwerken. En op deze manier hopen we een heel klantgerecht pakket te kunnen aanbieden naar onze klanten toe. Zodat ze makkelijker deze challenge uitdaging kunnen. We hebben wel een programma wat echt standaard is. Dat we wel weer ervaring hebben. En daarna is het maatwerk afhankelijk van waar ze behoefte zijn.

Maar maatwerk is meer op technische oplossingen. Maar we hebben altijd van, we gaan eerst resultaten boeken, dat is besparing boeken. Daarna gaan we een meerdere jaarplan opstellen. We gaan hen helpen om de meerdere jaarplan te implementeren met deze projectmanagers. En daarna gaan we ook mensen activeren binnen het bedrijf met gedragsverandering traject.

Wat we ook hebben in samenwerking met een andere partner. En uiteindelijk, we gaan ook volledige scope. Dus de volledige impact in kaart brengen zodat er een heel duidelijk meerdere jaarplan is. Zodat we weten wat moet ik wanneer doen. En ook vooral implementatie implementatie, zodat we kunnen zien, het kan wel.

Ik heb mijn KPI van rood naar groen gebracht en heeft me wel een beetje meer margin groei gebracht. Maar dat is het eerste jaar. Daarna willen we wel naar de productontwikkeling fase. Maar dat is ons nog niet gelukt. Ik fantaseer dat ik ooit de restenstromen van het bedrijf kan duiveren naar nieuwe ingrediënten voor een ander bedrijf.

En de circulariteit daarin brengen. Dus ja, dat is voor later maar nog niet aan toegekomen.

[00:40:13] Erno Hannink: Ik weet daar wel tenminste één goede partner in. Arne Eindhoven is hier heel goed in om circulaire ketens op te zetten. Dus die kan dat heel erg goed. Dus dat is wel een goede partner hierin.

[00:40:29] Liliana Rengifo: Dankjewel.

[00:40:31] Erno Hannink: Stel jij zou in staat zijn om de markt slash de politiek te beïnvloeden.

Om sneller te werken aan het verminderen van de CO2 uitstoot. Wat zou je dan doen? Wat zou je als eerste willen oppakken?

[00:40:48] Liliana Rengifo: Oh, dat is moeilijk. Hoe zou ik het doen? Is een operational excellence aanpak. Eerst ga je de situatie bepalen. Definieren van wat zijn de grootste verspillers. Daar even basiscondities te stellen.

Wat basiscondities te stellen betekent. Dus verzamelen alle beste practices van de hele sector. En dat ze verplicht zijn om deze best practices te implementeren. Natuurlijk afhankelijk van waar ze zijn. En iets verplicht maken natuurlijk. Want dat is niet aantrekkelijk. Je kan het op deze manier resurgeren.

Dat betekent zoveel minder kosten. En dat betekent zoveel minder zilte. En daarna. Ik zou. Ja, we moeten wel met de netcongressie door de zure appel heen. Want anders gaat ons niet lukken. Dus daar moeten we in. …gaan focussen om die problemen op te lossen. En dan meer, dus heel gericht gaan… …het is niet beleggend het woord maar heel gericht gaan investeren…

…op hernieuwbare energie, op circulariteit… …op nieuwe ingrediënten of grondstoffen… …eigenlijk circulariteit van ingrediënten… …zodat het goedkoper wordt… Dan wat nu op de markt is, wat alles nieuw is. Ik zou bijvoorbeeld voor Shane en voor Teemu gewoon heel veel meer belasting zetten. Sorry, maar de CO2-heffing, het is wel nodig om de business cases voor het verandering, voor een nieuwe warmtepomp, is wel nodig.

Anders kan het niet. En ook met het waterprobleem, daar hebben we echt meer signalen nodig van de overheid dat het niet belangrijk is. Want als we niks doen, dan hebben we niet genoeg drinkwater. En dan bedrijven gaan leden en dat weten ze nog niet. Die besef is nog niet bij hun geland. Sorry, ik ga voor alle…

[00:42:41] Erno Hannink: Nee, nee, ik vind het heel goed. Ik luister heel erg.

[00:42:44] Liliana Rengifo: Doorheen. Dus even kijken, dus dat we gaan meer geld zetten voor innovatie voor doorbraak, zoals ASML, dus als je zet je energie en je zet daar je geld, we krijgen meer doorbraak zodat transitie makkelijker wordt, alle verschillende transities, ewentransitie, energietransitie, ja, watertransitie, en natuurlijk de belasting voor, meer belasting voor wat niet duurzaam is, en geen belasting voor wat wel duurzaam is.

En wie bepaalt wat duurzaam is? Daar hebben we de dirigent nodig. Wie gaat bepalen van wat is wel duurzaam en wat is niet duurzaam. En dan mensen meenemen, aantrekkelijk maken om duurzaam gedrag te tonen In plaats van, ik wil het niet laten zien, want niemand wil met mij gaan lunchen. Want ik breng altijd de slechte nieuws.

Nee, het is gewoon van wat wel, wat kunnen we wel met deze gedrag. Dus het is leuker maken met train gaan, leuker maken met de carpool. En hoe gaan we die gedrag belonen? En de rest, negeren En negeren negeren negeren. Totdat het weg gaat. En mensen gerouwd hebben en willen de nieuwe gedrag halteren. Of helpen met een push.

[00:43:55] Erno Hannink: Met

[00:43:55] Liliana Rengifo: de beloning om dit wel te doen. Dus ja, ik zou moeten wel ooit een keer een plan maken. Hoe zou ik het meer structureren?

[00:44:05] Erno Hannink: Ik denk dat je veel punten hebt gezegd die ik goed kan volgen. Waar ik het ook mee eens ben. En ik denk dat als je… In Europa bedrijven verplicht om aan bepaalde richtlijnen te voldoen hoe je met het milieu omgaat, hoe je met het arbeidsrecht omgaat.

Dan moet je ook ervoor zorgen dat bedrijven die een product hier importeren aan dezelfde richtlijnen gaan voldoen. Of tenminste in ieder geval dezelfde kosten zeg maar gaan inbrengen. Dus daar moet je een heffing op doen om ervoor te zorgen dat die kostenbasis gelijk is. Anders kun je nooit concurreren.

[00:44:38] Liliana Rengifo: Ja want mijn eerste ingang op duurzaamheid was op duurzame mode. En toen was ik van ja Erik, prima, het is niet goed. Maar tien jaar later, ik denk eigenlijk weet je het niet beter. Shane is erger, alleen maar erger geworden. Temo is alleen maar erger geworden. En hoe kan dat? En dat het zo goedkoop kan en zoveel troep binnenkomt.

Dus dat kan niet meer. Dus ja, dat hebben we meer.

[00:45:04] Erno Hannink: Ja

[00:45:05] Liliana Rengifo: ja,

[00:45:06] Erno Hannink: En een van de punten die je beschrijft op je website om het positief te maken voor jullie klanten is, bespaar je op je kosten, je onderscheidt je positief in de markt je werkt mee aan het halen van de klimaatdoelen, je voldoet aan de wettelijk verplichting.

Hoe onderscheid je je volgens jullie positief in de markt als lang iedereen niet bewust is van dit probleem of de uitdaging die er ligt?

[00:45:31] Liliana Rengifo: Nog een keer op een andere manier de vraag, want ik heb het niet

[00:45:33] Erno Hannink: goed

[00:45:33] Liliana Rengifo: begrepen.

[00:45:34] Erno Hannink: Je onderscheidt je positief in de markt, dat is een van de pluspunten die je aanreikt aan je klanten waarom ze met jullie moeten gaan werken, waarom ze hier aan moeten gaan werken.

Wat betekent dat voor de klant om zich positief te onderscheiden Want als de klanten op dit moment niet hier omgeven, dat maar een heel klein deel van de markt eigenlijk zoals je net al vertelde van die slager super groen is. Wat heeft het dan voor zin om je te onderscheiden in die markt

[00:46:03] Liliana Rengifo: Dus wat is de reden om dit te doen? Wat

[00:46:07] Erno Hannink: is de voordeel van de ondernemer dat hij zich met zijn product gaat onderscheiden als hij meer duurzame keuzes maakt?

[00:46:16] Liliana Rengifo: Wat is het voordeel? Eén is op grondstoffen. Dus als zij zijn bewust dat grondstoffen alleen maar duurder en schaarser worden en ze weerbaar worden, dan heeft dat al een voordeel op de markt.

Dat is belangrijk. Als je gaat continu zijn kosten blijven reduceren door continu verbeteren of operational excellence, je creëert wel een gezond operationele marge waardoor je makkelijker de marathon gaat rennen. Dus je kan Je creëert daar meer ruimte voor je bedrijf. Als je weet, je kan een ROI of een business case maken voor je klanten van oké waarom is het beter om duurzaam producten kopen in plaats van om duurzaam producten maken, dan is het makkelijker voor de klant om je producten voor te kiezen.

Dus als je voorbereid bent, dan op lange termijn ben je dierbaar dan je concurrentie. En ja, we kunnen blijven ontkennen, maar het is gewoon, het is een feit dat grondstoffen gaat alleen maar duurder worden. En als het duurder wordt, dus hoe ga je dit verkopen naar je klanten? Dus hoe ga je dit doen? Dus het is gewoon, ja, we weten waar de bal gaat, we moeten niet eens nu rennen daar naartoe in plaats van wachten totdat het de goal is.

[00:47:42] Erno Hannink: En ik zit er nu over na te denken en ik denk ook met de huidige politiek. Dus het geduld Oeh tussen Europa en Amerika? En waarbij we hopelijk, en als ik dingen lees, ook werk, ik zie dat we steeds meer tot het inzicht komen dat Amerika niet meer de partner is die we ooit hadden bedacht met elkaar. Dat het een vertrouwde partner was die dingen deed die we met elkaar konden accepteren.

En ook een gelijkwaardige partner is. En als je er zo over nadenkt, het is nog geen vraag voor duidelijkheid, ik ben even ook gewoon hard op aan het nadenken. Dan is het ook nog onderscheidend als je positief in de markt werkt dat je zou kunnen zeggen onze producten komen bijvoorbeeld volledig uit Europa.

We halen de grondstoffen van hier, we maken gebruik van oude materialen om als nieuwe grondstof te dienen. Dus je kan heel veel organiseren waarbij je bewuster wordt als bedrijf als organisatie, dat je daardoor meer autonomie krijgt. Dus dat je als bedrijf maar ook als Europa meer autonomie krijgt. En ik denk dat dat, als ik naar de huidige politieke stemming krijg, misschien nog wel belangrijker gaat worden.

[00:48:51] Liliana Rengifo: Sovereigniteit is het nieuwe woord en onafhankelijkheid zijn. En dat helpt om meer lokaal te gaan produceren en meer bewust te kiezen van aan wie ga ik wel kopen en wie ga ik niet kopen. En ook om te realiseren hoe afhankelijk zijn van andere landen. En daar te gaan investeren zodat we onafhankelijk leven en een stem houden voor wat goed is en wat fout is.

Dus dat helpt zeker weerbaar zijn, toekomstverstandig zijn, onafhankelijk zijn. Daar betekenis te geven van hoe ga je jezelf voorbereiden voor deze uitdagingen die bovenop komen.

[00:49:42] Erno Hannink: Ja, eigenlijk krijgen we steeds meer redenen

[00:49:45] Liliana Rengifo: om

[00:49:46] Erno Hannink: duurzamer te worden die niet… Aan zich duurzaam zijn. Maar wel het ondersteunen.

[00:49:52] Liliana Rengifo: Ja. Voor mij mijn gevoel. Of wat ik hoor van iedereen zeggen. In mijn bubbel. Maar misschien is echo chamber. Duurzaamheid is hier om te blijven. Het is niet meer om weg te gaan. Dus mensen twijfelen niet meer. Of het is een trend. Of is het gewoon een feit. En dan is het. Aan ons om te bepalen. Hoe gaan we hier.

Winst van maken. Ja. Hoe kunnen we wel brood verdienen. En nog onze lifestyle houden. Voor waar wij gewend zijn. En misschien krimpen. Dat zou fijn zijn. Dan is het minder nodig.

[00:50:33] Erno Hannink: Ja. Ik denk dat het ingewikkeld wordt. Om de lifestyle aan te houden die we gewend zijn.

[00:50:39] Liliana Rengifo: Ja. We zijn zo reken. Mensen beseffen niet hoe reken we zijn.

Omdat ik kom uit Colombia Dus dat weet ik wel. Ja En dan gaan we weer terug naar, we hebben niet zoveel nodig om gelukkig te zijn.

[00:50:55] Erno Hannink: Ja, precies. Wat hebben jullie met z’n tweeën voor een plan? Want je hebt het over dat je plannen gaat maken van lange termijn met bedrijven. Maar wat is jullie lange termijn plan?

Heb je getallen, heb je data waarbij je zegt, dan willen we dat gerealiseerd hebben?

[00:51:13] Liliana Rengifo: Oh nee, zo nee. Dus wij gaan mee met de markt Het is een dans voor ons. Met onze partners gaan wij verder groeien en zien waar wij komen. Wij weten wel waar wij naartoe gaan, maar dan gaan wij zo dansen Ik geloof niet in plannen maken, want plannen zijn om te af te weken.

Wij weten wel wat wij willen, is mensen activeren en mensen in beweging zetten. Zodat iedereen gaat eigen betekenis maken voor wat… Wat kan ik voor duurzaamheid doen? Wat betekent duurzaamheid voor mezelf? En daar in actie komen. Dat is ons ultieme doel. Dus zoveel mogelijk mensen besmetten En dat ze zeggen, oké duurzaamheid is voor mij minder reizen.

Prima. Is het voor mij minder vlees eten? Prima. Voor mijn werk is het, ik ga niet meer met de vlucht alles vervoeren, maar met de boot vervoeren. Prima. Dus iedereen heeft, vooral voor het bedrijfsleven, want het is grappig. Ik weet niet, of je weet niet, Erna, maar… Voor mensen, de consumenten is het makkelijker voor hun om betekenis te geven voor duurzaamheid.

Denk ik dat het makkelijker is, maar als je gaat dat vertellen in het bedrijfsleven, het is alsof mensen anders zijn op privé dan op je werk. En dan in één keer je zegt, oké ik ga minder vlees eten thuis, prima. Maar als ze gaan naar werk en ze zeggen, wat kan ik doen voor duurzaamheid? Ze moeten helemaal alles weer bedenken.

En daar is onze missie, om dat duidelijk te maken, duidelijkheid te geven naar de mensen toe, met eigen keuzes omdat ze dat willen en dat leuk vinden en purpose geven. Dat is ons doel, ultieme doel. En dat willen we doen tot 2050.

[00:53:03] Erno Hannink: Ik vind het mooi hoe je dit zegt, of hoe je begon, met dit is een dans. Alleen al, zeg maar, doordat je het zo…

Visualiseert dat het een dans is tussen jullie en jullie klanten en dat je dan kijkt waar je uitkomt dat is al voor mijn gevoel al een andere kijk op de economie, een andere kijk op wat een succesvol bedrijf is op een andere manier kijken naar wat succes betekent en wat ook wat groei betekent natuurlijk, dus een dans betekent ook dat je leiden, niet leiden en bewegen en dus er zitten heel veel dingen in dus ik vind het heel mooi gevonden een dans samen met je klanten dat geeft voor mij geeft het een beeld voor hé, dit is een andere vorm om naar de toekomst toe te werken in plaats van vanuit een spreadsheet-achtige overzichtje

[00:53:57] Liliana Rengifo: Dat is de oude economie.

[00:53:59] Erno Hannink: Ja, exact. Het

[00:54:00] Liliana Rengifo: is luisteren en dan even zien wat de ruimte bestaat voor de klant. Dus bijvoorbeeld, ik had één klant en iemand had gezegd, ik wil bomen schenken naar de directie omdat ze zo goed zijn voor ons. En ik heb gezegd, oké dat kunnen we op deze manier doen. Dus meerbomen.nu, daar kun je gratis boompjes krijgen.

En dan op deze manier kun je dit doen. Ik was zo ingewikkeld geworden voor de organisatie dat het lukte niet. Ik heb de HNL georganiseerd de bomen voor die bedrijven. Van nee, ik ga dat niet accepteren dat die bomen worden niet geplant, ik ga hem zoeken. Wie wil bomen adopteren? En een van mijn klanten heeft gezegd dat wil ik wel doen.

En we gingen de plantactie doen en er kwamen vijftien vrijwilligers die dag toe en ik dacht, het is wel ruim om bomen te planten. En voor die klant lukt het wel, voor die andere klant lukt iets anders op dat moment. Dus we bleven wel voorstellen, van alles wat het kan en wat we voelen, oké er is hier ruimte wel voor dit.

En dan zijn ze vrijwilliger om te zeggen, ja, dat wil ik wel doen. En dan zijn ze gaan genieten. En als het niet lukt, dan is het later. Het is nog niet de tijd voor hen.

[00:55:18] Erno Hannink: Oh, Liniana, jij bent voor mij, en we kennen elkaar nu sinds dit gesprek voordat ik uit we kennen elkaar niet heel goed, voor degenen die nu luisteren, niet dat ik denk dat we elkaar…

Vandaag heb ik

eerst

[00:55:29] Liliana Rengifo: jou gezien. Ja

[00:55:30] Erno Hannink: bezies. Ja. Maar je bent voor mij wel een voorbeeld over hoe je dit kunt invullen en volgens mij daarmee, ik denk daarmee dus ook een voorbeeld voor andere ondernemers hoe je dit zou kunnen invullen. De manier waarop je dit bekijkt, dat het een dans is en dat je onderzoekt wat is er mogelijk met de klant en van daaruit gaat organiseren.

En ik kan me voorstellen dat operational excellence, waar je expertise hebt, dat dat daar heel erg op aansluit, omdat je kijkt wat speelt er nu in de organisatie, je luistert naar wat speelt en wat gebeurt er nu en van daaruit kijk waar kan ik wat verbeteren in plaats van hier heb je een verbeterd plan, laten we dat standaard gaan organiseren.

[00:56:10] Liliana Rengifo: Ja, en wat ik heb ook geleerd is van ik kan door te doen aan, dus dit is van, oh, aan het begin was van kijk, je kreeg een heel mooi glasbeker. En dit is perfect. En hij was alleen maar klaar voor een papierbeker. En de klant was voldoende. Dus dat heb ik wel geleerd van, oké iets maken wat voor hun past. En dan in stapjes verdelen om de soort Mount Everest te klimmen.

En niet in één keer zien, oh nee, het is heel hoog Nee, we gaan eerst naar deze punten Dan gaan we naar deze punten. En op deze manier komen we naar de top. En we pakken jouw hand als het nodig is. Of we laten jou los. En dat hebben we ook geleerd. Ik ben heel veel van, oké ik pak de hand en ik doe met jou mee.

Omdat ik de journey zo leuk vind. Maar nu ben ik meer aan het leren om los te laten. En ze komen altijd met heel verrassende oplossingen naar mij toe. Dat ik denk, oh, dat is fantastisch. Het is gewoon, ze weten het beter. Uit andere mensen weten het al. Het is alleen faciliterend dat dat proces gebeurt. En dat het ruimte komt voor mensen om die te kunnen doen.

[00:57:21] Erno Hannink: Ik vond het heerlijk om naar je te luisteren om van je te leren te zien hoe je dat samen organiseert, maar ook wat je nog in de planning hebt om je club uit te breiden, om er een steward ownership organisatie van te maken, om na te denken over de toekomst, maar die dans, ik ga het niet meer bij mijn weg, die dans, die zit er nu in.

Ik

[00:57:43] Liliana Rengifo: moest op een of andere manier dans vinden in mijn leven.

[00:57:47] Erno Hannink: Ja, dat mis je natuurlijk hier

[00:57:48] Liliana Rengifo: wel.

[00:57:49] Erno Hannink: Ja, in Nederland wordt niet zo heel veel gedanst maar in vergelijking met Colombia kan ik me voorstellen dat het anders is. Ik

[00:57:56] Liliana Rengifo: kan salsa dansen met de klanten, van oké daar gaan we.

[00:58:00] Erno Hannink: Ja, dus ik vind het echt mooi en ik heb het gevoel van, oké dit is hoe nieuwe organisaties werken, dit is de toekomst van ondernemen, van anders je bedrijf inrichten, van anders met je bedrijf organiseren.

Ik ben heel blij dat ik op deze manier met jou in contact ben gekomen om dat van je te horen. Dus dank je wel daarvoor.

[00:58:21] Liliana Rengifo: Dank je wel Erno. Het was superleuk om deze kans van jou te krijgen te hebben. Het was een superleuke gesprek. Dank je wel dat je het niet zo makkelijk voor me gemaakt hebt.

Laagdrempelig. Ik heb heel veel plezier gehad. Dank je wel.